เชียงใหม่ – เข้าสู่ช่วงหมอกควันหน้าแล้งของภาคเหนือ คุณภาพอากาศในเชียงใหม่ทรุดลงอย่างเห็นได้ชัด จนเจ้าหน้าที่สาธารณสุขต้องออกประกาศเตือนต่อเนื่อง หลายอำเภอมีค่าฝุ่น PM2.5 เกินเกณฑ์ปลอดภัย และเริ่มกระทบทั้งคนพื้นที่และนักท่องเที่ยว หน่วยงานย้ำให้รีบป้องกันตัว โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เพราะไฟป่าและควันตามฤดูกาลกำลังเพิ่มแรงกดดันต่อสถานการณ์

ฤดูเผาในภาคเหนือที่คนคุ้นกันดี มักกินช่วงกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม และปี 2026 ก็มาแบบเข้มข้น ข้อมูลล่าสุดพบค่าฝุ่น PM2.5 สูงขึ้นหลายจุด บางพื้นที่วัดได้ถึง 71.3 µg/m³ ในอำเภอทางใต้ เช่น ฮอด ซึ่งสูงกว่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยที่ 37.5 µg/m³ อย่างมาก ขณะเดียวกัน ค่าที่วัดได้ในภาพรวมของเมืองมักแกว่งอยู่ระดับปานกลางถึงเริ่มมีผลต่อสุขภาพ โดยพบช่วงประมาณ 37 ถึง 71 µg/m³ สาเหตุหลักมาจากควันเผาในพื้นที่เกษตร จุดความร้อนในป่า และมลพิษที่สะสมใต้สภาพอากาศปิด (อุณหภูมิผกผัน)

เชียงใหม่และเชียงรายเจอรูปแบบนี้แทบทุกปี อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจังหวัดสะท้อนความกังวลมากขึ้น เพราะตัวเลขรอบนี้เริ่มกระทบชีวิตประจำวัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพในระยะยาว

สาธารณสุขขอให้เฝ้าระวังและป้องกันตัว

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขขอให้คนในพื้นที่ติดตามสถานการณ์ใกล้ชิด เพราะ PM2.5 เป็นภัยเงียบที่เข้าไปลึกถึงปอด และสามารถผ่านเข้าสู่กระแสเลือดได้ คำแนะนำสำคัญที่ควรทำทันที ได้แก่

• ลดกิจกรรมกลางแจ้ง โดยเฉพาะการออกกำลังกายหนักในช่วงที่หมอกควันหนา (มักหนักช่วงเช้าและช่วงบ่ายแก่)
• สวมหน้ากาก N95 หรือระดับใกล้เคียงเมื่อออกนอกบ้าน หากค่าฝุ่นเกินเกณฑ์ปลอดภัย
• อยู่ในอาคาร ปิดประตูหน้าต่าง และใช้เครื่องฟอกอากาศถ้ามี
• เช็กคุณภาพอากาศแบบเรียลไทม์ผ่านแอป เช่น Air4Thai หรือ IQAir
• ไปพบแพทย์ทันที หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไอไม่หยุด หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือแสบตา

กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น หอบหืด โรคหัวใจ หรือเบาหวาน เจ้าหน้าที่เน้นว่าการดูแลตั้งแต่แรกช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

ผลกระทบต่อสุขภาพจาก PM2.5 ทั้งระยะสั้นและระยะยาว

ฝุ่น PM2.5 มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน จึงเล็ดลอดเข้าไปในระบบทางเดินหายใจได้ง่าย และยังเชื่อมโยงกับการอักเสบในร่างกาย ระยะสั้นมักเริ่มจากอาการระคายเคืองที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

อาการที่พบบ่อยในระยะสั้น ได้แก่

• ไอและจาม
• ผิวระคายเคือง หรือมีผื่น
• แสบตา ตาแดง และระคายเคือง
• เจ็บคอ คัดจมูก หรือระคายคอ

อาการเหล่านี้เกิดได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังเจอฝุ่นสูง และจะหนักขึ้นถ้าอยู่กลางแจ้งนาน

ส่วนผลกระทบระยะยาว หรือการได้รับซ้ำ ๆ มีความเสี่ยงมากกว่า งานวิจัยหลายชิ้นเชื่อมโยงการสูดดม PM2.5 ต่อเนื่องกับโรครุนแรง เช่น

• ปัญหาระบบหัวใจและหลอดเลือด: หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดสมอง และความดันโลหิตสูง
• โรคระบบทางเดินหายใจ: อาการหอบหืดกำเริบ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) และความเสี่ยงมะเร็งปอดที่เพิ่มขึ้น
• ผลกระทบอื่น ๆ: สมรรถภาพปอดลดลง ภูมิคุ้มกันอ่อนลง และอาจกระทบสุขภาพการทำงานของสมอง

สำหรับเชียงใหม่ที่เจอค่าฝุ่นพุ่งทุกปี การสะสมจากหลายฤดูกาลทำให้ความเสี่ยงยิ่งสูง โดยเฉพาะในช่วงกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม

ทำไมช่วงกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคมถึงมีหมอกควันหนักที่สุด

ภูมิประเทศและสภาพอากาศของภาคเหนือเอื้อให้ควันค้างอยู่ใกล้พื้นดิน ช่วงหน้าแล้งฝนตกน้อย ลมอ่อน และเกิดอุณหภูมิผกผัน ทำให้มลพิษระบายออกยาก แหล่งกำเนิดสำคัญ ได้แก่

• การเผาเศษวัสดุการเกษตร
• ไฟป่า ซึ่งมีรายงานจุดความร้อนในพื้นที่เชียงใหม่ล่าสุด 182 จุด
• ควันข้ามแดนจากพื้นที่ใกล้เคียง
• มลพิษในเมืองจากรถยนต์และภาคอุตสาหกรรม

ปีนี้ไฟป่าในอำเภอทางใต้ดันค่าฝุ่นบางช่วงเข้าสู่ระดับไม่ดีต่อสุขภาพในพื้นที่อย่างฮอด และเมื่อกระแสลมพาควันเข้าหาเมือง ค่าฝุ่นในเขตตัวเมืองก็สะสมเพิ่มตามไปด้วย

ตามสถิติเดิม ค่าฝุ่นมักพีคช่วงมีนาคมถึงเมษายน บางปีทัศนวิสัยแย่จนเที่ยวบินล่าช้า แม้ข้อมูลปี 2026 จะขึ้นลงเป็นวัน ๆ แต่ภาพรวมยังชี้ว่า หากฝนไม่มา หรือไม่มีลมช่วยพัดระบาย ระดับฝุ่นมีแนวโน้มสูงต่อเนื่อง

การรับมือของชุมชนและภาครัฐ

หน่วยงานท้องถิ่นยังคงติดตามค่าฝุ่นจากสถานีตรวจวัดในหลายอำเภอ และในบางปีมีการปิดพื้นที่อุทยานหรือจุดท่องเที่ยวกลางแจ้งบางส่วนเพื่อลดการสัมผัสควัน มาตรการในภาพใหญ่ยังรวมถึงการกวดขันการเผาในที่โล่ง และการผลักดันทางเลือกที่ลดการเผา

ประชาชนสามารถช่วยได้ด้วยการแจ้งเหตุเผาผิดกฎหมาย และร่วมกิจกรรมชุมชนเพื่ออากาศสะอาด ในช่วงเสี่ยงสูง หน่วยงานสาธารณสุขยังมีการแจกหน้ากาก และสื่อสารให้ความรู้เพื่อให้คนดูแลตัวเองได้ทันเวลา

ตลอดฤดูหมอกควันปีนี้ ข้อความจากเจ้าหน้าที่ชัดเจนมาก การระวังคือสิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้จริง เมื่อค่าฝุ่น PM2.5 ยังผันผวนและมีแนวโน้มสูงขึ้น การป้องกันตัวสม่ำเสมอจึงสำคัญที่สุดสำหรับทุกคนในเชียงใหม่และพื้นที่ใกล้เคียง

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

ทหารในจังหวัดเชียงรายยึดยาบ้า 6 ล้านเม็ดที่ฝังไว้ในนาข้าว

กรุงเทพฯ – ข้อมูลล่าสุดจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข สะท้อนภาพที่น่าห่วง เพราะประเทศไทยยังพบผู้ติดเชื้อเอชไอวีรายใหม่จำนวนมาก ในปีที่ผ่านมา มีผู้ได้รับการวินิจฉัยใหม่ 13,357 ราย ขณะเดียวกัน จำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวีสะสมที่ยังมีชีวิตอยู่เพิ่มเป็น 547,556 ราย

ที่น่ากังวลที่สุดคือ สัดส่วนผู้ติดเชื้อรายใหม่ 35% อยู่ในช่วงอายุ 15-24 ปี ซึ่งเป็นวัยรุ่นและวัยเริ่มทำงาน ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ไกลตัวอีกต่อไป แต่ใกล้กับโรงเรียน มหาวิทยาลัย และชีวิตประจำวันมากขึ้นเรื่อยๆ

อีกประเด็นสำคัญคือ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขยืนยันว่า 96.4% ของการติดเชื้อเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน แนวโน้มนี้มักเชื่อมกับพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปในกลุ่มเยาวชน เช่น การนัดเจอผ่านแอปหาคู่ การใช้ถุงยางลดลง และความเข้าใจผิดว่า ถ้ามียาต้านแล้วเอชไอวีก็ไม่น่ากลัว แม้บางแหล่งข้อมูลคาดว่าในปี 2568 ผู้ติดเชื้อใหม่อาจลดลงเหลือราว 8,000-9,000 ราย แต่สัดส่วนในกลุ่มเยาวชนยังสูง และหลายพื้นที่ยังเพิ่มเร็ว

เยาวชนกลายเป็นกลุ่มหลักของผู้ติดเชื้อรายใหม่

กลุ่มอายุ 15-24 ปี กลายเป็นจุดที่ต้องจับตา เพราะหลายปัจจัยมาเจอกันพอดี ทั้งการเริ่มทดลองมีเพศสัมพันธ์ ความเข้าถึงคอนเทนต์ออนไลน์ที่กระตุ้นพฤติกรรมเสี่ยง และความกลัวโรคที่ลดลงจากความก้าวหน้าของการรักษา ผลคือ หลายคนตัดสินใจมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน หรือป้องกันไม่สม่ำเสมอ

ในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งถูกจัดว่าเป็นพื้นที่เสี่ยงสูง มีรายงานผู้ติดเชื้อใหม่หลายร้อยรายต่อปี โดยพบมากในกลุ่ม MSM (ชายรักชาย) และในเยาวชนบางส่วน นอกจากนี้ กรมควบคุมโรคยังระบุว่า บางจังหวัดเห็นแนวโน้มผู้ติดเชื้อวัยรุ่นเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ดังนั้น หน่วยงานรัฐและภาคีอย่าง Aids Healthcare Foundation (AHF) Thailand จึงเดินหน้าแคมเปญ “Just Use It” เพื่อชวนให้ใช้ถุงยาง และช่วยลดการตีตราเรื่องเอชไอวี

อย่างไรก็ตาม ปัญหานี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ “กลุ่มเสี่ยงหลัก” อีกแล้ว เพราะกระจายไปถึงเยาวชนทั่วไป นักเรียน นักศึกษา และวัยทำงานตอนต้นด้วย ที่สำคัญคือ เมื่อโรงเรียนและครอบครัวให้ความรู้เรื่องเพศแบบไม่ครอบคลุม เด็กจำนวนหนึ่งจึงโตมากับข้อมูลไม่ครบ และตัดสินใจจากความเชื่อหรือคำบอกต่อ

อุตสาหกรรมบริการทางเพศไทย, บทเรียนเก่า และความเสี่ยงที่ยังอยู่

ในอดีต อุตสาหกรรมบริการทางเพศเคยเป็นปัจจัยสำคัญของการระบาดเอชไอวี ช่วงปลายทศวรรษ 1980 ถึงต้น 1990 อัตราติดเชื้อในกลุ่มผู้ให้บริการและลูกค้าเพิ่มขึ้นมาก รัฐบาลไทยจึงเริ่มโครงการ “100% ถุงยาง” ในปี 2534 เพื่อผลักดันให้ใช้ถุงยางในสถานบริการทุกแห่ง

โครงการดังกล่าวได้ผลชัดเจน เพราะการใช้ถุงยางในเพศสัมพันธ์เชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นจนเกิน 90% ภายในไม่กี่ปี ส่งผลให้ผู้ติดเชื้อรายใหม่และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ลดลงเร็ว และเคยถูกยกเป็นตัวอย่างในต่างประเทศ

แต่ปัจจุบัน รูปแบบบริการเปลี่ยนไป ซ่องแบบเดิมลดลงก็จริง อย่างไรก็ตาม บริการทางอ้อมยังมีอยู่ เช่น บาร์ นวดแผนไทย สปา หรือการนัดหมายผ่านออนไลน์ นั่นทำให้กลุ่มเปราะบาง โดยเฉพาะเยาวชนที่เกี่ยวข้องทั้งทางตรงและทางอ้อม ยังเสี่ยงถ้าขาดการป้องกัน แม้ภาพรวมวันนี้การติดเชื้อจำนวนมากจะเกิดจากเพศสัมพันธ์นอกระบบบริการ และในกลุ่ม MSM มากขึ้น แต่เครือข่ายทางเพศที่มีความเสี่ยงสูงยังต้องเฝ้าระวังต่อเนื่อง

ป้องกันเอชไอวีในไทยทำได้จริง, เครื่องมือมีพร้อม

การป้องกันเอชไอวีไม่ได้ยาก และทำได้ผลดีมาก ไทยมีบริการรองรับทั้งโรงพยาบาลรัฐ คลินิกชุมชน และหน่วยบริการที่ขับเคลื่อนโดยชุมชนในหลายพื้นที่

วิธีหลักที่ทำได้ทันที ได้แก่

• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
  เลือกถุงยางแบบ latex หรือ polyurethane และใช้คู่กับน้ำยาหล่อลื่นแบบฐานน้ำเมื่อมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือช่องปาก หลายหน่วยบริการมีถุงยางแจกฟรี เช่น โรงพยาบาลรัฐ ศูนย์สุขภาพชุมชน และจุดบริการต่างๆ
• ตรวจเอชไอวีสม่ำเสมอ
  คนไทยตรวจฟรีได้ปีละ 2 ครั้งที่หน่วยบริการรัฐ หรือเลือกใช้ชุดตรวจด้วยตนเอง (HIV Self-Test) ที่หาซื้อได้ตามร้านยา เมื่อรู้สถานะเร็ว ก็เริ่มรักษาได้เร็ว และลดโอกาสแพร่เชื้อให้คนอื่น
• ใช้ PrEP (ยาป้องกันก่อนสัมผัส)
  ยากินทุกวัน (เช่น tenofovir/emtricitabine) ช่วยลดความเสี่ยงได้มากกว่า 99% เมื่อกินต่อเนื่อง ไทยเริ่มครอบคลุม PrEP ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) ตั้งแต่ปี 2562 และขยายจุดบริการกว่า 300 แห่ง รวมถึงศูนย์ KPLHS (Key Population-Led Health Services) นอกจากนี้ ยังมีตัวเลือกแบบฉีดออกฤทธิ์ยาวในโครงการทดลองตามข้อมูลปีล่าสุด
• ใช้ PEP (ยาป้องกันหลังสัมผัส)
  ถ้าเกิดเหตุเสี่ยง เช่น ถุงยางแตก หรือมีเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน ให้ไปพบแพทย์ภายใน 72 ชั่วโมง จากนั้นกินยาต่อเนื่อง 28 วัน เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ
• ลดจำนวนคู่นอน และคุยกันให้ชัด
  การพูดเรื่องสถานะเอชไอวีกับคู่นอนช่วยลดความเสี่ยงได้มาก นอกจากนี้ ควรเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ตอนมึนเมาหรืออยู่ภายใต้อิทธิพลสารเสพติด เพราะมักทำให้ตัดสินใจพลาด
• ไม่ใช้เข็มร่วมกัน
  สำหรับผู้ใช้สารเสพติดชนิดฉีด ควรใช้เข็มใหม่ทุกครั้ง และเข้าร่วมบริการลดอันตรายที่มีในบางพื้นที่

แนวทางที่ถูกใช้บ่อยคือการป้องกันแบบผสมผสาน (Combination Prevention) ซึ่งรวม PrEP, การใช้ถุงยาง และการตรวจสม่ำเสมอ หลายจังหวัดมีคลินิกเยาวชนและบริการแบบ one-stop ที่เน้นความเป็นมิตร และลดการตีตรา

มองไปข้างหน้า, โอกาสยุติเอดส์ยังมี แต่ต้องผ่านด่านเยาวชน

ประเทศไทยลงทุนงบภายในประเทศต่อเนื่อง และตั้งเป้าลดผู้ติดเชื้อรายใหม่ให้ต่ำกว่า 1,000 รายต่อปีภายในปี 2573 อย่างไรก็ตาม การติดเชื้อที่เพิ่มในเยาวชนยังเป็นอุปสรรคใหญ่ เพราะยังมีทั้งการตีตรา ความรู้เรื่องเพศที่ไม่ครอบคลุม และการเข้าถึง PrEP ที่ยังไม่ทั่วถึง

ภาครัฐจึงผลักดันให้เพิ่มการให้ความรู้ ทำแคมเปญสื่อสารที่เข้าถึงเยาวชน และผูกบริการสุขภาพเข้ากับชีวิตจริงมากขึ้น เมื่อใช้เครื่องมือที่มีอยู่ เช่น PrEP และ ART (เมื่อรักษาจน viral load ตรวจไม่พบ โอกาสแพร่เชื้อแทบเป็นศูนย์) เป้าหมายการยุติเอดส์ในฐานะภัยคุกคามด้านสาธารณสุขก็ยังเป็นไปได้

สุดท้ายแล้ว ทุกคนช่วยกันได้ด้วยการตรวจ ใช้การป้องกัน และเข้ารับบริการที่มีให้ฟรี เพราะเอชไอวีป้องกันได้ เมื่อรู้ให้พอและทำให้จริง

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

น่าเศร้า! หญิงสาวอายุ 20 ปีจากเชียงรายถูกรถกระบะชนขณะข้ามถนน

กรุงเทพฯ – ช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา หน่วยงานสาธารณสุขของไทยเดินหน้าสื่อสารกับประชาชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดความตื่นตระหนกเกี่ยวกับ “ไวรัสนิปาห์” หลังมีข่าวการระบาดเฉพาะพื้นที่ในรัฐเบงกอลตะวันตก ประเทศอินเดีย ปลายเดือนมกราคม 2026 กรมควบคุมโรค (DDC) กระทรวงสาธารณสุข ย้ำหลายครั้งว่า ไทยยังไม่พบผู้ติดเชื้อในคนแม้แต่รายเดียว

กระแสกังวลส่วนหนึ่งมาจากข่าวลือในโลกออนไลน์ ที่พยายามโยงไวรัสเข้ากับค้างคาวในไทย จนหลายคนรู้สึกคล้ายบรรยากาศช่วงเริ่มต้นโควิด-19

ไวรัสนิปาห์ถูกพบครั้งแรกที่มาเลเซียในปี 1998 เชื้อนี้อยู่ในกลุ่มโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน โดยพาหะหลักคือค้างคาวกินผลไม้ (flying foxes) การติดเชื้อในคนเกิดได้จากการสัมผัสสัตว์ติดเชื้อ อาหารปนเปื้อน เช่น ผลไม้ที่ถูกค้างคาวกัด หรือบางกรณีพบการติดต่อจากคนสู่คนผ่านสารคัดหลั่ง อัตราเสียชีวิตรายงานอยู่ราว 40% ถึง 75% ขึ้นกับความพร้อมของระบบรักษา ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนและยังไม่มียารักษาเฉพาะ ทำให้เมื่อมีการระบาดที่ไหนก็มักถูกจับตาเป็นพิเศษ

ข่าวปลอมและความตื่นตระหนกบนโซเชียล ทำให้เกิดความกลัวเกินจริง

ความไม่สบายใจในไทยรอบนี้เกิดจากโพสต์และข้อความส่งต่อที่ยังไม่ตรวจสอบ บางเนื้อหาบอกว่า “ค้างคาวไทยติดเชื้อจำนวนมาก” และกำลังจะเกิดการระบาดใหญ่ มีการเทียบกับโควิด-19 พร้อมภาพค้างคาวในถ้ำหรือวัดที่ถูกแชร์ต่อใน Facebook และ Line อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้บางคนเริ่มเลี่ยงแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ หรือกังวลกับเรื่องใกล้ตัว เช่น การกินผลไม้ทั่วไป

นักวิชาการด้านไวรัส รวมถึงผู้เชี่ยวชาญจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชี้แจงว่า เคยมีการตรวจพบแอนติบอดีหรือร่องรอยที่เกี่ยวข้องกับนิปาห์ในค้างคาวกินผลไม้ในไทยราว 10% ถึง 16% ซึ่งถือว่าต่ำกว่าพื้นที่ที่พบการระบาดบ่อย (บางแห่งพบได้ถึง 40% ถึง 50%) ที่สำคัญ ยังไม่มีหลักฐานว่าเชื้อแพร่จากค้างคาวไปสู่สุกรหรือคนในไทย โดยไทยมีมาตรการป้องกันมานาน เช่น ข้อจำกัดเรื่องการเลี้ยงสุกรใกล้แหล่งอาศัยของค้างคาว ผู้เชี่ยวชาญจึงมองว่าเป็นการพบเชื้อในสัตว์ป่าตามธรรมชาติ ไม่ใช่สัญญาณว่าจะเกิดเหตุฉุกเฉินทันที

ส่วนประเด็นที่หลายคนกังวลเรื่อง “จะกลายเป็นโรคระบาดใหญ่เหมือนโควิด-19” หน่วยงานรัฐย้ำความต่างชัดเจนว่า นิปาห์แพร่ได้ยากกว่าโควิด-19 มาก โดยการติดเชื้อมักเกิดจากการสัมผัสใกล้ชิดกับสารคัดหลั่ง ไม่ได้แพร่กระจายทางอากาศได้ง่ายแบบละอองฝอยทั่วไป จึงไม่ค่อยเกิดการระบาดในชุมชนวงกว้าง หากไม่มีความเสี่ยงเฉพาะ

เพิ่มการคัดกรองที่สนามบิน เพื่อกันการนำเชื้อเข้าประเทศ

หลังมีรายงานผู้ติดเชื้อในรัฐเบงกอลตะวันตก (พบ 5 ราย รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์) และมีการกักตัวผู้สัมผัสใกล้ชิดเกือบ 100 คน ไทยจึงกลับมาใช้มาตรการคัดกรองแบบเจาะจงที่สนามบินหลัก

ตั้งแต่ 25 มกราคม 2026 เป็นต้นไป มีการเพิ่มมาตรการที่สุวรรณภูมิ ดอนเมือง และภูเก็ต โดยเน้นผู้โดยสารที่เดินทางมาจากพื้นที่เบงกอลตะวันตกของอินเดีย ขั้นตอนประกอบด้วยการวัดอุณหภูมิ กรอกแบบฟอร์มสุขภาพ และประเมินอาการในจุดคัดกรอง เช่น ไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เจ็บคอ ไอ หายใจลำบาก ซึม สับสน หรือชัก หากพบอาการเข้าข่าย จะถูกส่งต่อไปยังจุดกักกันเพื่อประเมินเพิ่มเติม โดยการตรวจอาจใช้เวลาประมาณ 6 ถึง 8 ชั่วโมง

ผู้เดินทางจากพื้นที่เสี่ยงยังได้รับ “Health Beware Card” ระบุอาการที่ควรเฝ้าระวัง และแนะนำให้ติดต่อสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 หากมีอาการภายใน 21 วันหลังเดินทางถึงไทย มาตรการนี้เน้นเที่ยวบินจากโกลกาตาเป็นหลัก และไม่ได้ขยายไปยังผู้เดินทางจากทุกพื้นที่ของอินเดีย เพราะการระบาดยังอยู่ในวงจำกัด

มาตรการเฝ้าระวังในประเทศ เดินตามแนวคิด One Health

นอกเหนือจากสนามบิน ภาครัฐยังขยายการเฝ้าระวังตามแนวคิด “One Health” ที่ทำงานร่วมกันทั้งด้านคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพิ่มคำแนะนำสำหรับแหล่งท่องเที่ยวถ้ำและธรรมชาติ ลดความเสี่ยงการสัมผัสมูลค้างคาวหรือสารคัดหลั่ง หากสัมผัสควรล้างทำความสะอาดทันที

คำแนะนำต่อประชาชนยังเน้นเรื่องพื้นฐานที่ทำได้จริง เช่น ล้างมือหลังจับสัตว์ ล้างผลไม้ให้สะอาด ปอกเปลือกก่อนกิน หลีกเลี่ยงผลไม้ที่มีรอยกัดหรือผลที่ตกพื้น และเลี่ยงการบริโภคน้ำตาลโตนดสดหรือผลิตภัณฑ์ที่อาจปนเปื้อน สำหรับผู้ที่มีแผนเดินทางไปอินเดีย หน่วยงานรัฐแนะนำให้ติดตามสถานการณ์ เลี่ยงพื้นที่ระบาด และรักษาสุขอนามัยอย่างเคร่งครัด

โรงพยาบาลทั่วประเทศถูกสั่งการให้เตรียมความพร้อมเรื่องห้องแยก บุคลากรเฉพาะทาง และระบบตรวจวินิจฉัย ขณะเดียวกัน ยังมีการติดตามสุขภาพสัตว์ป่า และการเฝ้าระวังในฟาร์มสุกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดโอกาสเกิดการข้ามสายพันธุ์สู่คน

ย้ำความมั่นใจ ไม่ตื่นตระหนก แต่ไม่ประมาท

หน่วยงานสาธารณสุขยืนยันว่า ไวรัสนิปาห์เป็นโรครุนแรงในพื้นที่ที่มีการระบาด แต่ไทยยังปลอดผู้ป่วยในคน การคัดกรองตามจุดเสี่ยง การให้ข้อมูลที่เข้าใจง่าย และการจัดการด้านสัตว์ป่า ช่วยให้การควบคุมความเสี่ยงทำได้เป็นระบบ

ในขณะที่องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้นิปาห์เป็นเชื้อที่ต้องจับตาเพราะมีโอกาสก่อการระบาด ไทยเลือกแนวทางที่ระมัดระวังแบบพอดี ไม่ทำให้คนตื่นกลัวเกินจำเป็น ประชาชนและนักท่องเที่ยวควรยึดข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขและกรมควบคุมโรคเป็นหลัก มากกว่าข้อความที่ไม่ทราบแหล่งที่มา เมื่อเฝ้าระวังต่อเนื่องและทำตามคำแนะนำพื้นฐาน ประเทศก็พร้อมรับมือหากมีความเสี่ยงใหม่ โดยไม่ต้องกลับไปเจอผลกระทบหนักแบบช่วงโควิด-19 อีกครั้ง

หน่วยงานสาธารณสุขเรียกร้องให้ประชาชนใจเย็นท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับ