เชียงรายผลักดันให้ลุ่มน้ำอิงตอนล่างได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำแรมซาร์

ตำรวจบุกเข้าตรวจค้นวัดแห่งหนึ่งในจังหวัดเชียงราย และจับกุมชาวจีนที่อินเตอร์โพลต้องการตัว">เชียงราย – จังหวัดเชียงรายกำลังก้าวสู่ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ด้านสิ่งแวดล้อม เมื่อสมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิตจับมือกับองค์กรนานาชาติ พวกเขาได้ร่วมกันเปิดตัวโครงการ “แม่โขง โฟลว์” (Mekong Flow) อย่างเป็นทางการ โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิโคคา-โคล่า โดยมุ่งเน้นการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำลุ่มน้ำอิงตอนล่างอย่างยั่งยืน งานนี้มีนายเกียรติชัย ชัยชนะ นายกเทศมนตรีตำบลยางฮอม เป็นประธาน พร้อมด้วยตัวแทนจากภาครัฐและชาวบ้านที่มาร่วมงานอย่างคึกคัก

เป้าหมายหลักของการประชุมครั้งนี้ คือการผลักดันลุ่มน้ำอิงตอนล่างให้กลายเป็นพื้นที่ Ramsar Site หรือพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ หากโครงการนี้ประสบความสำเร็จ ที่นี่จะกลายเป็นพื้นที่ Ramsar แห่งที่ 2 ของจังหวัดเชียงราย การยกระดับครั้งนี้จะช่วยปกป้องระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนในระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประเด็นสำคัญ

• เป้าหมายระดับโลก: มุ่งผลักดันลุ่มน้ำอิงตอนล่างใน 4 อำเภอของเชียงราย ให้เป็น Ramsar Site แห่งใหม่ เพื่อยกระดับการอนุรักษ์สู่สากล
• พื้นที่เป้าหมาย: ทีมงานสำรวจพบพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญ 33 แปลง ครอบคลุมเนื้อที่กว่า 9,441 ไร่ ซึ่งเต็มไปด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
• เสียงจากชุมชน: ชาวบ้านในพื้นที่โหวตให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูธรรมชาติ และการปลูกพืชอาหารท้องถิ่นเป็นอันดับแรก

จากการสำรวจพื้นที่เบื้องต้น ทีมงานพบพื้นที่ป่าชุ่มน้ำที่สำคัญถึง 33 แปลง รวมเนื้อที่ประมาณ 9,441 ไร่ พื้นที่เหล่านี้กระจายอยู่ใน 4 อำเภอ ได้แก่ เทิง พญาเม็งราย ขุนตาล และเชียงของ ครอบคลุมถึง 12 ตำบลด้วยกัน แหล่งน้ำและป่าที่สำคัญ เช่น ป่าวังเสือ หนองปลาโอ และป่าห้วยสัก ล้วนแสดงให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ที่ซ่อนอยู่ในชุมชน

ป่าชุ่มน้ำเหล่านี้มีความสำคัญอย่างมากต่อระบบนิเวศในท้องถิ่น มันทำหน้าที่เหมือนฟองน้ำธรรมชาติที่ช่วยชะลอน้ำและกรองน้ำให้สะอาด นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งกักเก็บน้ำสำรองในช่วงฤดูแล้ง และเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญสำหรับชาวบ้าน สหภาพระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ยืนยันว่าพื้นที่ที่ราบลุ่มแม่น้ำอิงมีความสำคัญต่อระบบนิเวศอย่างยิ่ง

นอกเหนือจากเรื่องสิ่งแวดล้อมแล้ว ภาครัฐยังมีแผนสนับสนุนให้นำทรัพยากรเหล่านี้มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน นางสาวประอร อุดมประเสริฐ จากกรมทรัพยากรน้ำ ระบุว่าในปี 2570 จะมีการส่งเสริมผลิตภัณฑ์จากพื้นที่ชุ่มน้ำอย่างเป็นรูปธรรม โครงการนี้จะช่วยสร้างรายได้และบอกเล่าเรื่องราวของชุมชนสู่ระดับสากลต่อไป

ก้าวข้ามอุปสรรคและข้อจำกัดทางกฎหมาย

แม้โครงการจะมีเป้าหมายที่ชัดเจน แต่การผลักดันพื้นที่ชุ่มน้ำยังคงพบข้อจำกัดด้านกฎหมาย พื้นที่หลายแห่งเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ (นสล.) ซึ่งทำให้การขอขึ้นทะเบียนเป็นป่าชุมชนทำได้ยากตาม พ.ร.บ.ป่าชุมชน พ.ศ. 2562 นอกจากนี้ การก่อสร้างหรือขุดลอกในพื้นที่ก็มักจะติดระเบียบของทางราชการที่ซับซ้อน

นายสุเวช หาญเชาว์วงศ์ ตัวแทนจากมูลนิธิโคคา-โคล่า สะท้อนว่าปัญหาที่ดินมีความซับซ้อนมาก เพราะเกี่ยวข้องกับเอกสารสิทธิ์หลายประเภท ความร่วมมือที่เข้มแข็งของชุมชนผ่านโครงการแม่โขง โฟลว์ จะเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหานี้ ทุกหน่วยงานต้องมาหารือกันเพื่อหาทางออกที่เหมาะสมและเป็นธรรมกับทุกฝ่าย

ทางด้าน นายองอาจ คนุตวงศ์ ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงราย ได้เสนอให้มีการจัดทำแผนแม่บทและกำหนดเขตพื้นที่ (Zoning) อย่างชัดเจน วิธีนี้จะช่วยลดความขัดแย้งระหว่างการพัฒนาของรัฐและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบ้าน การรับฟังความคิดเห็นของประชาชนคือสิ่งสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบาย

อนาคตที่ชุมชนเป็นผู้กำหนดและดูแลรักษา

ในช่วงท้ายของการประชุม ได้มีการเปิดเวทีให้ชาวบ้านร่วมกันโหวตทิศทางการพัฒนาพื้นที่ ผลปรากฏว่าชาวบ้านให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูพื้นที่และปลูกพืชท้องถิ่นมากที่สุดถึง 52 คะแนน รองลงมาคือการขึ้นทะเบียน Ramsar Site ที่ 38 คะแนน สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าชุมชนต้องการความมั่นคงทางอาหารและธรรมชาติที่สมบูรณ์ไปพร้อมกัน

ตัวแทนชุมชนตำบลศรีดอนชัยยังได้เสนอแนวคิดการอยู่ร่วมกับป่าชุ่มน้ำอย่างยั่งยืน พวกเขาต้องการเชื่อมโยงระบบนิเวศเข้ากับประเพณีดั้งเดิมของชาวไทลื้อ เช่น การปลูกฝ้ายเพื่อใช้ในประเพณี “จุลกฐิน” การผสมผสานวัฒนธรรมเข้ากับการอนุรักษ์ จะช่วยสร้างอัตลักษณ์และทำให้โครงการนี้มีความหมายต่อจิตใจของคนในพื้นที่มากขึ้น

ท้ายที่สุด การอนุรักษ์ลุ่มน้ำอิงตอนล่างจะไม่หยุดอยู่แค่การขึ้นทะเบียนให้เป็นที่ยอมรับระดับโลก ทุกภาคส่วนเห็นตรงกันว่าต้องมีการตั้งเครือข่ายพื้นที่ชุ่มน้ำลุ่มน้ำอิงตอนล่าง เพื่อดูแลพื้นที่ในระยะยาว การแก้ปัญหาเรื่องที่ดินและการฟื้นฟูธรรมชาติต้องเดินหน้าไปพร้อมกัน เพื่อให้ลุ่มน้ำอิงหล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนต่อไปอีกนานเท่านาน

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

เชียงรายเป็นเจ้าภาพจัดเทศกาลกาแฟปางขอนครั้งแรก

วิกฤตแม่น้ำกก: “ฆาตกรเงียบ” สีแดงขุ่น ภัยคุกคามข้ามพรมแดนที่กำลังทำลายล้างเชียงราย