เครือข่ายประชาชนเชียงรายเรียกร้องยับยั้ง TOR ไทย-เมียนมา ชี้ไม่แก้ปัญหาเหมืองแร่แม่น้ำสายสำคัญ

เชียงราย – เจ้าหน้าที่จังหวัดเชียงรายและหน่วยงานสิ่งแวดล้อมเริ่มประชุมวางแผนรับมือวิกฤตไฟป่าและมลพิษ PM2.5 ประจำปี 2570 อย่างเร่งด่วน โดยเน้นการสกัดจุดความร้อนตั้งแต่ต้นฤดูหนาว ทางการตั้งเป้าลดการเผาในพื้นที่เกษตรกรรมและผืนป่าอนุรักษ์อย่างเด็ดขาด เพื่อปกป้องคุณภาพชีวิตของชุมชนบนพื้นที่สูงที่เผชิญผลกระทบทางสุขภาพสะสมมาอย่างยาวนาน

เครือข่ายความร่วมมือระดับจังหวัดดึงผู้นำท้องถิ่นร่วมกำหนดกรอบมาตรการเชิงรุกก่อนเข้าสู่หน้าแล้งอันตราย ทั้งนี้ ปัญหาหมอกควันข้ามแดนจากประเทศเพื่อนบ้านยังคงเป็นโจทย์หินที่ต้องอาศัยการเจรจาระดับภูมิภาคควบคู่ไปกับการบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่

ประเด็นสำคัญ

• จังหวัดเชียงรายเริ่มระดมกำลังทุกภาคส่วนเตรียมรับมือฤดูฝุ่น PM2.5 ปี 2570 มุ่งเป้าลดจุดความร้อนในพื้นที่ป่าและไร่เกษตรเชิงรุก

• ภาครัฐจับมือเครือข่ายต่างแดนและจังหวัดเพื่อนบ้านเพื่อสกัดหมอกควันข้ามพรมแดน พร้อมติดตั้งระบบตรวจวัดดาวเทียมและโดรนความร้อน

• เกษตรกรได้รับการสนับสนุนเครื่องจักรแปรรูปเศษวัสดุไร่ข้าวโพด แทนที่การบังคับใช้กฎหมายห้ามเผาเพียงอย่างเดียว

กรมอุทยานแห่งชาติฯ ร่วมกับฝ่ายปกครองส่งเจ้าหน้าที่เดินเท้าตรวจแนวกันไฟในเขตป่าอนุรักษ์ดอยตุงและภูชี้ฟ้าอย่างสม่ำเสมอ เจ้าหน้าที่ใช้ระบบแจ้งเตือนจุดความร้อนผ่านดาวเทียมและโดรนตรวจจับความร้อนทางอากาศ เพื่อเข้าดับไฟป่าได้ทันท่วงทีก่อนเปลวเพลิงลุกลามวงกว้าง

ผู้ว่าราชการจังหวัดสั่งการให้อำเภอชายแดนอย่างแม่สายและเชียงของเฝ้าระวังพื้นที่ล่อแหลมตลอด 24 ชั่วโมง โดยจัดตั้งจุดตรวจคัดกรองบุคคลเข้าพื้นที่ป่าและบังคับใช้บทลงโทษขั้นเด็ดขาดต่อผู้ลักลอบจุดไฟหาของป่า

มาตรการช่วยชาวบ้านและบทเรียนจากนโยบายปีก่อนหน้า

กระทรวงเกษตรฯ ร่วมกับภาคเอกชนจัดงบประมาณสนับสนุนเครื่องจักรบดอัดเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรฟรีในหมู่บ้านนำร่อง ชุมชนสามารถนำตอซังข้าวโพดและฟางข้าวไปแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงชีวมวลอัดแท่งเพื่อสร้างรายได้เสริมแทนการจุดไฟเผากลางแจ้ง

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ตั้งคำถามว่ามาตรการห้ามเผาในอดีตได้ผลจริงหรือไม่ เพราะสถิติจุดความร้อนมักพุ่งสูงทันทีหลังสิ้นสุดระยะเวลาประกาศห้ามเผา รัฐบาลจึงต้องเร่งเจรจาระดับอาเซียนเพื่อแก้ไขปัญหาฝุ่นข้ามแดนจากฝั่งเพื่อนบ้านอย่างเป็นรูปธรรม

ผนึกกำลังระดับภูมิภาคสร้างแนวร่วมต้านควันพิษยั่งยืน

เชียงรายร่วมมือกับจังหวัดใกล้เคียงทั้งเชียงใหม่ พะเยา และลำปาง เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลคุณภาพอากาศและพิกัดไฟป่าแบบเรียลไทม์ การบริหารจัดการแบบไร้รอยต่อช่วยให้ทีมดับไฟเข้าควบคุมเพลิงบริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัยยิ่งขึ้น

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่ภูเขาสูงเริ่มแจกจ่ายหน้ากากอนามัยป้องกันฝุ่นพิษและจัดตั้งห้องปลอดฝุ่นสำหรับกลุ่มเปราะบาง หากทุกภาคส่วนร่วมมือกันอย่างจริงจัง ฤดูฝุ่นปี 2570 อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการคืนอากาศบริสุทธิ์ให้แก่ชาวเชียงราย

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

ตำรวจเชียงรายยึดยาบ้า 5 ล้านเม็ดในแม่ลาว

วิกฤตน้ำสายข้ามแดน ผู้ว่าฯ เชียงรายจี้ถกเมียนมาหยุดเหมือง

เชียงราย – ชาวอำเภอแม่สายยังคงเผชิญความกังวลอย่างหนัก หลังแม่น้ำสายเกิดการปนเปื้อนสารเคมีและตะกอนขุ่นข้น จนส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาในหลายตำบล แม้หน่วยงานภาครัฐจะยืนยันว่าเริ่มทยอยจ่ายน้ำกลับคืนสู่บ้านเรือนแล้ว แต่ชาวบ้านจำนวนมากยังคงไม่มั่นใจในความปลอดภัยต่อสุขภาพระยะยาว

ปัญหาความขุ่นที่พุ่งสูงผิดปกติไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของฝุ่นโคลนธรรมดา แต่เชื่อมโยงกับกิจกรรมเหมืองแร่บริเวณต้นน้ำในประเทศเพื่อนบ้าน เหตุการณ์นี้ทำให้วิถีชีวิตของชาวบ้านริมชายแดนต้องสะดุดลงทันที เพราะน้ำเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ทุกคนจำเป็นต้องใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันทุกวินาที

ประเด็นสำคัญที่ต้องรู้ 

• ระบบประปาสามารถขยายพื้นที่จ่ายน้ำได้ครอบคลุมร้อยละ 80 แต่โรงกรองน้ำยังไม่สามารถเดินเครื่องเต็มกำลังผลิตร้อยละ 100 เนื่องจากตะกอนในแม่น้ำสายยังหนาแน่น
• ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการพบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสายสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานถึง 25-28 เท่า ซึ่งสารหนูเป็นสารก่อมะเร็งที่ไม่สามารถกำจัดได้ด้วยการต้มน้ำ
• ประชาชนควรใช้น้ำประปาเฉพาะงานทำความสะอาดและซักล้างเท่านั้น โดยต้องงดนำมาใช้ดื่มและปรุงอาหารเด็ดขาดจนกว่าจะมีผลตรวจรับรองความปลอดภัยเป็นทางการ

ผลแล็บชี้ชัด: สารหนูพุ่งสูงเกินมาตรฐานหลายเท่าตัว

ข้อมูลตรวจวัดคุณภาพน้ำจากห้องปฏิบัติการของ กรมควบคุมมลพิษ และสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เผยให้เห็นตัวเลขน่าตกใจ โดยพบปริมาณสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสายสูงเกินมาตรฐานความปลอดภัยถึง 25 เท่า นอกจากนี้ ค่าความขุ่นของน้ำดิบยังเคยพุ่งทะลุ 14,000 NTU ซึ่งสูงกว่าขีดความสามารถปกติของโรงกรองน้ำหลายเท่า

การสะสมของโลหะหนักอย่างสารหนูส่งผลเสียร้ายแรงต่อตับ ไต และผิวหนัง หากร่างกายรับเข้าไปสะสมต่อเนื่องเป็นเวลานาน เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจึงเตือนชาวบ้านว่าการต้มน้ำไม่ช่วยกำจัดสารหนู และยิ่งอาจทำให้ความเข้มข้นของโลหะหนักเพิ่มขึ้นจากการระเหยของน้ำบริสุทธิ์

ความต่างที่ต้องรู้: พื้นที่ครอบคลุม กับ กำลังการผลิตจริง

แถลงการณ์จากฝ่ายปกครองระบุว่าระบบประปาสามารถจ่ายน้ำครอบคลุมพื้นที่แล้วกว่าร้อยละ 80 ของครัวเรือนทั้งหมด อย่างไรก็ดี ตัวเลขพื้นที่ครอบคลุมไม่ได้หมายความว่าโรงกรองน้ำกลับมาผลิตได้เต็มประสิทธิภาพตามปกติ การประปาส่วนภูมิภาค สาขาแม่สาย ยังต้องลดอัตราการจ่ายน้ำและจ่ายแบบสลับช่วงเวลา เพื่อป้องกันไม่ให้ไส้กรองเสียหายจากตะกอน

ความแตกต่างระหว่างพื้นที่จ่ายน้ำกับปริมาณน้ำที่ผลิตได้จริง ทำให้ชุมชนปลายสายหรือพื้นที่บนเนินสูงยังเจอปัญหาน้ำไหลอ่อนหรือน้ำไม่ไหล การสื่อสารที่คลุมเครือจึงสร้างความเข้าใจผิดแก่ประชาชน ที่คิดว่าระบบประปาทั้งหมดผ่านพ้นวิกฤตและปลอดภัยแล้ว

เร่งหาแหล่งน้ำสำรอง และข้อเรียกร้องความโปร่งใส

เพื่อแก้ปัญหาเร่งด่วน การประปาส่วนภูมิภาคกำลังผลักดันโครงการผันน้ำดิบจากแม่น้ำโขงบริเวณอำเภอเชียงแสนเข้ามาทดแทนการใช้น้ำจากแม่น้ำสาย ขณะเดียวกัน ชาวบ้านบางส่วนต้องหันไปพึ่งพาน้ำบาดาล แต่กลับพบปัญหาผื่นคันตามผิวหนัง หลายครอบครัวจึงต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายซื้อน้ำดื่มบรรจุขวดมาปรุงอาหาร

ชุมชนแม่สายจึงเรียกร้องให้หน่วยงานรัฐเปิดเผยผลตรวจคุณภาพน้ำประปาหน้าก๊อกอย่างตรงไปตรงมาทุกสัปดาห์ ภาครัฐต้องระบุให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรว่าน้ำประปาปลอดภัยสำหรับการดื่ม การปรุงอาหาร หรือใช้ได้เพียงการซักล้าง เพื่อคุ้มครองสุขภาพและชีวิตของประชาชนอย่างแท้จริง

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

เงินเฟ้อไทย ต.ค. 69 พุ่ง 3.9% สูงสุดรอบ 45 เดือน

วิกฤตน้ำปนเปื้อนแม่สาย สารหนูพุ่งกระทบ 14 หมู่บ้าน

เชียงราย – เครือข่ายภาคประชาชนลุ่มน้ำโขงยื่นหนังสือด่วนถึงผู้นำรัฐบาลไทย เพื่อเรียกร้องให้เร่งแก้ปัญหาการทำเหมืองทองคำกลางแม่น้ำโขงฝั่งลาวอย่างเร่งด่วน โดยพื้นที่เหมืองแร่ดังกล่าวตั้งอยู่ตรงข้ามอำเภอเชียงของและอำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย ยาวไปจนถึงเมืองปากแบง แขวงอุดมไชย สปป.ลาว รวมกันไม่น้อยกว่า 15 แห่ง

การดำเนินงานดังกล่าวใช้เครื่องจักรหนักขุดตักทรายและร่อนแร่ตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่มีระบบควบคุมมลพิษ ทำให้เกิดความกังวลเรื่องการแพร่กระจายของสารหนูและสารพิษลงสู่น้ำโขง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาและสุขอนามัยของชุมชนริมฝั่งทั้งสองประเทศ

ประเด็นสำคัญ

• พบเหมืองทองคำและโป๊ะดูดทรายกว่า 15 แห่งในแม่น้ำโขงฝั่งลาว เดินเครื่องตลอดวันคืน เสี่ยงปล่อยสารหนูสู่แหล่งน้ำดื่มน้ำใช้ของประชาชน
• กลุ่มรักษ์เชียงของยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี จี้ใช้กลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) และเวทีการทูตทวิภาคี JBC เจรจาระงับมลพิษข้ามแดน
• ภาคประชาชนเตือนหากเขื่อนปากแบงสร้างเสร็จ น้ำจะเอ่อท่วมแหล่งขุดแร่และเปลี่ยนแม่น้ำโขงให้กลายเป็นอ่างเก็บสารพิษถาวรที่ฟื้นฟูไม่ได้

แฉเครื่องจักรหนักลุยร่อนทอง 24 ชั่วโมง ไร้มาตรการคุมสารพิษ

อาจารย์นิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ ส่งหนังสือร้องเรียนผ่านช่องทางออนไลน์ถึงนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ รายงานระบุว่ามองเห็นขบวนรถแบคโฮ รถแทรกเตอร์ และเรือดูดทรายขนาดใหญ่ทำงานอย่างต่อเนื่องบริเวณหาดทรายปากแม่น้ำงาว เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว ข้อมูลเพิ่มเติมติดตามได้จากรายงานต้นทางของ สำนักข่าวผู้จัดการออนไลน์ ที่ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง

กิจกรรมขุดร่อนทองคำดำเนินไปตลอดเวลาโดยปราศจากระบบบำบัดน้ำเสีย ส่งผลให้เกิดการฟุ้งกระจายของโลหะหนัก โดยเฉพาะสารหนู (Arsenic) และสารเคมีอันตรายที่ใช้แยกแร่ ที่สำคัญคือจุดเกิดเหตุอยู่เหนือน้ำของสถานีสูบน้ำดิบชุมชน ซึ่งถือเป็นภัยคุกคามสิทธิขั้นพื้นฐานในการเข้าถึงน้ำสะอาดอย่างรุนแรง

เตือนหายนะเขื่อนปากแบงส่อหนุนน้ำท่วม กลายเป็นอ่างขังสารเคมีถาวร

ประเด็นที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือความเชื่อมโยงกับโครงการก่อสร้างเขื่อนพลังน้ำปากแบงในลาว หากเขื่อนสร้างเสร็จสมบูรณ์ มวลน้ำจะเอ่อท่วมบริเวณที่มีการขุดลอกหน้าดินและกองกากแร่ทั้งหมด สารพิษตกค้างจะถูกกักเก็บและสะสมอยู่ใต้น้ำ ทำให้แม่น้ำโขงกลายสภาพเป็นอ่างเก็บน้ำสารพิษขนาดใหญ่ ซึ่งยากต่อการฟื้นฟูเยียวยาในระยะยาว

ภาคประชาชนมองว่าความล่าช้าในการจัดการของหน่วยงานรัฐเข้าข่ายการปล่อยปละละเลยให้เกิดอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน รายละเอียดข้อตกลงลุ่มน้ำสากลสามารถศึกษาได้ทาง คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission) เพื่อทำความเข้าใจระเบียบการใช้น้ำร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิก

3 ข้อเรียกร้องรัฐบาลไทย เร่งเดินหน้ามาตรการทูตสิ่งแวดล้อม

ข้อเรียกร้องสำคัญประกอบด้วย 1. นายกรัฐมนตรีในฐานะประธาน กนช. ต้องสั่งการนำปัญหานี้เข้าสู่กลไก MRC และคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย–ลาว (JBC) พร้อมสั่งทบทวนผลกระทบสะสมจากเขื่อนปากแบงร่วมกับเหมืองแร่ทันที โดยประชาชนสามารถติดตามความเคลื่อนไหวการจัดการน้ำได้ที่ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ซึ่งทำหน้าที่กำกับดูแลนโยบายน้ำภาพรวม

2. กำหนดให้สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทยบรรจุวาระวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดนเข้าสู่การประชุมอย่างเร่งด่วน เพื่อบังคับใช้กรอบควบคุมคุณภาพน้ำ และ 3. ให้กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ ใช้ช่องทางทางการทูตประท้วงการลักลอบขุดเจาะลำน้ำที่กระทบต่ออธิปไตยทางนิเวศและสุขภาพของคนไทย ก่อนที่ความเสียหายจะสายเกินแก้

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

จังหวัดเชียงรายบังคับใช้มาตรการห้ามปล่อยโคมลอยในเขตการบินอย่างเข้มงวด

เหมืองทองคำแห่งใหม่ตามแนวแม่น้ำโขงได้ก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับของเสียที่เป็นพิษ