เชียงราย - Chiang Rai News
สั่งห้ามดื่มประปาบ้านแก่นเหนือ เชียงของ พบสารหนูเกิน 41 เท่า
เชียงราย — เทศบาลตำบลห้วยซ้อสั่งห้ามชาวบ้านแก่นเหนือ หมู่ 3 บริโภคน้ำประปาหมู่บ้านโดยเด็ดขาด หลังผลตรวจทางห้องปฏิบัติการพบสารหนูปนเปื้อนสูงถึง 0.415 มิลลิกรัมต่อลิตร เกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยถึง 41 เท่า พร้อมเร่งเปิดจุดแจกน้ำสะอาดฟรีตลอด 24 ชั่วโมง
นายชาญ ตาไคล้ นายกเทศมนตรีตำบลห้วยซ้อ อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย เปิดเผยสถานการณ์วิกฤติน้ำประปาเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 ภายหลังการประชุมคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภคอำเภอเชียงของเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายนที่ผ่านมา โดยระบุว่าแม้เจ้าหน้าที่จะเร่งล้างระบบและเปลี่ยนสารกรองใหม่แล้ว แต่ระดับสารหนูยังค้างอยู่ที่ 0.2 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ปลอดภัยที่ กรมอนามัย กำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร ทำให้ท้องถิ่นต้องเร่งผลักดันแผนดึงน้ำผิวดินมาทดแทนบ่อบาดาลเดิมภายในเดือนธันวาคมนี้
ประเด็นสำคัญ
- พบสารพิษเกินเกณฑ์รุนแรง: ผลตรวจจากห้องปฏิบัติการสาธารณสุขพบสารหนูในน้ำบาดาลบ้านแก่นเหนือ 0.415 มก./ลิตร (เกินมาตรฐาน 41 เท่า) และฟลูออไรด์ 6.37 มก./ลิตร (เกินเกณฑ์มาตรฐาน 0.7 มก./ลิตร)
- แจกน้ำกรอง RO ฟรี 24 ชั่วโมง: เทศบาลตำบลห้วยซ้อเปิดจุดบริการน้ำดื่มระบบ Reverse Osmosis ที่ผ่านเกณฑ์คุณภาพน้ำดื่ม พ.ศ. 2569 ให้ประชาชนนำภาชนะมารับไปบริโภคได้ไม่จำกัดเวลา
- เร่งเปลี่ยนแหล่งน้ำดิบในเดือนหน้า: สภาเทศบาลเตรียมพิจารณาแผนวางท่อดึงน้ำผิวดินปลายเดือนพฤศจิกายนนี้ เพื่อเปลี่ยนระบบผลิตน้ำประปาให้แล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคม
ชาวบ้านแห่รับน้ำ RO แน่นเทศบาล หลังผลแล็บยืนยันสารพิษ
บรรยากาศภายในสำนักงานเทศบาลตำบลห้วยซ้อตลอดวันที่ 15 พฤศจิกายน เต็มไปด้วยชาวบ้านแก่นเหนือ หมู่ 3 ที่ทยอยนำรถยนต์ รถจักรยานยนต์ และถังบรรจุน้ำมาต่อคิวรับน้ำดื่มสะอาดจากเครื่องกรองระบบ Reverse Osmosis (RO) อย่างคึกคัก เทศบาลได้จัดระเบียบจุดจ่ายน้ำเป็นสัดส่วนเพื่อรองรับความต้องการของครัวเรือนที่ขาดแคลนน้ำดื่มปลอดภัยอย่างกะทันหัน
มาตรการฉุกเฉินนี้เกิดขึ้นหลังห้องปฏิบัติการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข รายงานผลวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำบาดาลที่ใช้ผลิตประปาหมู่บ้านแก่นเหนือ นอกจากพบสารหนูเข้มข้น 0.415 มิลลิกรัมต่อลิตรแล้ว ยังตรวจพบฟลูออไรด์สูงถึง 6.37 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งเกินเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำประปาดื่มได้ทั้งของกรมอนามัยและการประปาส่วนภูมิภาค ที่กำหนดค่าฟลูออไรด์ไว้ไม่เกิน 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร ข้อมูลจากกรมอนามัย ระบุชัดเจนว่าหากน้ำมีสารหนูเกิน 0.130 มิลลิกรัมต่อลิตร ผู้ใหญ่และเด็กจะมีความเสี่ยงสะสมพิษในร่างกาย ห้ามนำไปดื่ม หุงข้าว ปรุงอาหาร หรือล้างผักผลไม้โดยเด็ดขาด
แม้ทีมช่างเทศบาลจะล้างถังกรองและเปลี่ยนสารกรองใหม่จนค่าสารหนูลดลงครึ่งหนึ่งเหลือ 0.2 มิลลิกรัมต่อลิตร แต่ตัวเลขดังกล่าวยังสูงกว่าค่าปลอดภัยถึง 20 เท่า ชาวบ้านจึงใช้น้ำประปาเดิมได้เพียงการซักล้างทั่วไปเท่านั้น
เจาะปมสายแร่ทองคำใต้ดิน กับวิกฤติน้ำบาดาลลุ่มน้ำโขง
การปนเปื้อนในบ้านแก่นเหนือไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่สะท้อนความเปราะบางทางธรณีวิทยาและสิ่งแวดล้อมของอำเภอเชียงของ พื้นที่ตำบลห้วยซ้อตั้งอยู่ห่างจากแม่น้ำโขงกว่า 10 กิโลเมตร ซึ่งกำลังเผชิญข้อกังวลเรื่อง การขุดร่อนแร่ทองคำกลางแม่น้ำโขงฝั่ง สปป.ลาว อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบเชิงลึกของหน่วยงานด้านทรัพยากรธรณีและสาธารณสุขชี้ว่า ต้นตอของสารหนูในบ่อบาดาลห้วยซ้อสัมพันธ์กับแนวสายแร่ทองคำธรรมชาติใต้ชั้นหินในพื้นที่เอง
เมื่อชั้นหินอุ้มน้ำที่มีแร่ทองคำและแร่อาร์เซโนไพไรต์ถูกเจาะดึงน้ำบาดาลขึ้นมาใช้อย่างต่อเนื่อง สารหนูและฟลูออไรด์ที่สะสมในชั้นหินจึงละลายปนเปื้อนเข้าสู่ระบบประปาชุมชน กรณีนี้ซ้ำรอยปัญหาสารพิษในลุ่มน้ำภาคเหนืออย่าง วิกฤติสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำกก ที่บีบให้หน่วยงานประปาต้องเร่งหาแหล่งน้ำดิบใหม่เพื่อความปลอดภัยของประชาชน ในระดับท้องถิ่น เทศบาลตำบลห้วยซ้อเคยแก้ปัญหาลักษณะเดียวกันสำเร็จมาแล้วเกือบ 10 หมู่บ้านในโซนบ้านเกี๋ยง
เดินหน้าแผนวางท่อดึงน้ำผิวดิน จบปัญหาเรื้อรังธันวาคมนี้
เพื่อยุติการพึ่งพาน้ำบาดาลที่มีความเสี่ยงทางธรณีวิทยา เทศบาลตำบลห้วยซ้อได้วางแผนเปลี่ยนแหล่งน้ำดิบมาใช้ระบบน้ำผิวดินแทน โดยเจ้าหน้าที่จะเร่งสำรวจพื้นที่และออกแบบแนววางท่อส่งน้ำดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติใกล้เคียง เพื่อกระจายน้ำสะอาดให้ครอบคลุมหลายหมู่บ้านในโซนบ้านแก่น
นายชาญยืนยันว่าจะบรรจุวาระงบประมาณโครงการวางท่อน้ำดิบเข้าสู่การประชุมสภาเทศบาลตำบลห้วยซ้อในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะเริ่มก่อสร้างได้ทันทีในเดือนธันวาคม เพื่อให้ชาวบ้านแก่นเหนือกลับมามีน้ำประปาที่ได้มาตรฐานใช้ในครัวเรือนโดยเร็วที่สุด ระหว่างนี้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะลงพื้นที่ตรวจติดตามคุณภาพน้ำและเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนอย่างใกล้ชิด
ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม
ศิลปินเชียงรายลุกฮือใช้ศิลปะตีแผ่พิษเหมืองข้ามแดน
แม่สายตื่นตัว! สธ.ลุยตรวจสารหนูในน้ำ เร่งปกป้องสุขภาพ
เชียงราย - Chiang Rai News
ศิลปิน–ชาวเชียงรายผนึกกำลัง จี้รัฐแก้วิกฤตเหมืองโขงข้ามพรมแดน
เชียงราย — เครือข่ายภาคประชาชน นักปกป้องสิทธิสิ่งแวดล้อม และศิลปินในจังหวัดเชียงราย ยกระดับการเคลื่อนไหวเรียกร้องรัฐบาลไทย จีน เมียนมา และ สปป.ลาว เร่งตรวจสอบและแก้ไขมลพิษจากเหมืองแร่ข้ามพรมแดน หลังลงพื้นที่ท่าเรือบ้านเมืองกาญจน์ อำเภอเชียงของ เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 และพบความผิดปกติของการขุดตักในแม่น้ำโขงฝั่งลาว
ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นท่ามกลางข้อพิพาทระหว่างคำชี้แจงของทางการแขวงบ่อแก้วที่ยืนยันว่ากิจกรรมดังกล่าวเป็นเพียงการดูดทรายก่อสร้าง กับหลักฐานภาคสนามที่ชี้ให้เห็นการเดินเครื่องจักรคล้ายกระบวนการร่อนทองตลอดแนวแม่น้ำโขง ซึ่งเสี่ยงซ้ำเติมวิกฤตสารหนูและโลหะหนักที่ปนเปื้อนแหล่งน้ำดิบผลิตประปาของชุมชนริมโขง
ประเด็นสำคัญ• เครือข่ายรักษ์เชียงของสำรวจพบจุดขุดตักในแม่น้ำโขงฝั่ง สปป.ลาว ไม่ต่ำกว่า 15 จุด ตั้งแต่แขวงบ่อแก้วถึงเมืองปากแบง โดยมีลักษณะใช้สายพานและฉีดน้ำคล้ายการร่อนทองมากกว่าการดูดทรายทั่วไป • กรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารหนูเกินค่ามาตรฐานในแม่น้ำกก สาย และโขง กระทบแหล่งน้ำดิบผลิตประปาอำเภอและประปาหมู่บ้านตลอดแนวชายแดนเชียงราย • ศิลปินเชียงรายจัดนิทรรศการ “ลุ่มน้ำเชียงราย บัดเดี๋ยวนี้!” ที่ขัวศิลปะ ควบคู่การตั้งกองทุนบันทึกวิถีชุมชนและกดดันกลไกระหว่างประเทศเข้ามาจัดการปัญหา |
ข้อกังขา “ดูดทราย” หรือ “เหมืองทอง” กลางลำน้ำโขง
สื่อวิทยุและโทรทัศน์ในแขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว เผยแพร่รายงานเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 โต้แย้งข้อกล่าวหาเรื่องเหมืองทอง โดยระบุว่าเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบพื้นที่ตรงข้ามบ้านเมืองกาญจน์แล้วพบเพียงการขุดทรายเพื่อก่อสร้างถนนและอาคารของรัฐโดยไม่ใช้สารเคมี อย่างไรก็ตาม การลงพื้นที่ของ กลุ่มรักษ์เชียงของ ฝั่งบ้านปากงาว เมืองห้วยทราย พบรถแบ็กโฮและรถบรรทุกจอดอยู่ 2 คัน โดยเอกชนหยุดเดินเครื่องชั่วคราวราว 3 วันหลังสื่อไทยรายงานข่าว
นายนิวัตน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ ระบุว่า เครื่องจักรดังกล่าวตักหินจากท้องน้ำขึ้นสายพานแล้วฉีดน้ำล้าง พร้อมเคลื่อนย้ายจุดขุดไปถึงกลางแม่น้ำ ซึ่งต่างจากการดูดทรายก่อสร้างทั่วไป การรบกวนท้องน้ำยังทำลาย “ลั้ง” หรือแหล่งหาปลาบริเวณหาดแห่ที่ชาวประมงไทยและลาวใช้ร่วมกัน อีกทั้งเสียงเครื่องจักรที่เคยทำงานทั้งวันทั้งคืนยังสร้างความเดือดร้อนแก่ชุมชนริมฝั่งไทย
บริบทต้นน้ำและผลกระทบสะสมจากเหมืองแร่ข้ามพรมแดน
ปัญหานี้เชื่อมโยงกับโครงสร้างอุตสาหกรรมแร่ในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงที่ขยายตัวตลอด 2–3 ปีที่ผ่านมา น.ส.เพียรพร ดีเทศน์ นักปกป้องสิทธิสิ่งแวดล้อม เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีการทำเหมืองทองคำ แรร์เอิร์ธ ทังสเตน และดีบุก เกือบ 3,000 แห่งทั่วภูมิภาค โดยในแถบลุ่มน้ำโขงมีมากกว่า 800 แห่งและเดินเครื่องตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อส่งแร่ไปแปรรูปในจีน
ข้อมูลจาก กรมควบคุมมลพิษ ยืนยันว่าแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำโขงตั้งแต่สามเหลี่ยมทองคำถึงอำเภอเชียงของ มีค่าสารหนูเกินมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง หากโครงการเขื่อนปากแบงใน สปป.ลาว ก่อสร้างแล้วเสร็จและเกิดอ่างเก็บน้ำหนุนสูง กระแสน้ำที่ไหลช้าลงจะยิ่งเร่งการสะสมตะกอนโลหะหนักในระบบนิเวศ ภาคประชาชนจึงยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรีและ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ให้เปิดใช้กลไกคณะกรรมาธิการเขตแดนไทย–ลาว (JBC) และคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) ตรวจสอบข้อเท็จจริงร่วมกัน
พลังศิลปะ “ลุ่มน้ำเชียงราย บัดเดี๋ยวนี้!” ส่งเสียงปกป้องสายน้ำ
ควบคู่กับการเคลื่อนไหวเชิงนโยบาย ศิลปินและภาคประชาชนได้จัดนิทรรศการ “ลุ่มน้ำเชียงราย บัดเดี๋ยวนี้!” ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (CCAM ขัวศิลปะ) ระหว่างวันที่ 10 ตุลาคม ถึง 20 พฤศจิกายน 2569 น.ส.พจวรรณ พันธ์จินดา ภัณฑารักษ์นิทรรศการ ระบุว่า งานนี้รวบรวมผลงานจากศิลปินเชียงรายและเครือข่ายมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.) แบ่งเป็น 4 โซน เพื่อสะท้อนความเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำกก สาย รวก และโขง
นายกิตติ ตรีราช ศิลปินและนักดนตรี ยังร่วมกับศิลปินอีก 4 คน ได้แก่ เอกชัย ลวดสูงเนิน สุวัฒน์ อาวุธ วิจิตร นาเมืองรักษ์ และถนอม กองจันทร์ ลงพื้นที่วาดภาพบริเวณแก่งผาไดและคอนผีหลง เพื่อบันทึกความงดงามทางธรรมชาติก่อนถูกน้ำท่วมจากเขื่อนปากแบง พร้อมจัดตั้งกองทุนสนับสนุนการทำงานร่วมกับชุมชนและผลักดันรัฐบาลทุกประเทศร่วมฟื้นฟูแม่น้ำสายเดียวกันให้กลับมาปลอดภัยอีกครั้ง
ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม
จังหวัดเชียงรายได้รับเทคโนโลยีตรวจจับสารหนูที่ด่านชายแดนแม่สายแล้ว
รองนายกรัฐมนตรีเน้นย้ำการส่งเสริมเทคโนโลยีในงานประชุมธุรกิจเชียงราย
เชียงราย - Chiang Rai News
จังหวัดเชียงรายได้รับเทคโนโลยีตรวจจับสารหนูที่ด่านชายแดนแม่สายแล้ว
เชียงราย – ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำคณะลงพื้นที่บริเวณสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2569 เพื่อติดตามวิกฤตการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสาย พร้อมส่งมอบชุดตรวจวัดภาคสนาม M-Sense ให้แก่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย เพื่อยกระดับการเฝ้าระวังเชิงรุกและลดความเสี่ยงทางสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ชายแดนอย่างเร่งด่วน
การลงพื้นที่ครั้งนี้เกิดขึ้นหลังสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) ตรวจพบสารหนูในแม่น้ำสายสูงถึง 0.30 มิลลิกรัมต่อลิตร และค่าความขุ่นทะลุ 10,000 NTU เมื่อวันที่ 5–6 พฤศจิกายนที่ผ่านมา จนการประปาส่วนภูมิภาค สาขาแม่สาย ต้องระงับการผลิตน้ำประปาชั่วคราว นวัตกรรมที่ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) นำมาติดตั้งจึงมุ่งอุดช่องว่างการรอผลตรวจจากห้องปฏิบัติการส่วนกลาง ช่วยให้เจ้าหน้าที่ในพื้นที่คัดกรองคุณภาพน้ำและแจ้งเตือนประชาชนใน 5 ตำบลเสี่ยงได้อย่างทันท่วงที
ประเด็นสำคัญ• นวัตกรรมรู้ผลไว: ชุดตรวจวัด M-Sense จากนาโนเทค สวทช. ใช้เทคนิคเคมีไฟฟ้าตรวจวัดสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ได้ภายใน 3–5 นาที ณ จุดเก็บตัวอย่าง • มาตรการคุมเข้มพื้นที่เสี่ยง: กรมควบคุมโรคประกาศเตือนประชาชน 5 ตำบลในอำเภอแม่สาย งดใช้น้ำจากแม่น้ำสายดื่มกิน ประกอบอาหาร และงดบริโภคสัตว์น้ำจากแหล่งน้ำดังกล่าว • แผนบริหารจัดการระยะยาว: จังหวัดเชียงรายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งจัดหาแหล่งน้ำสำรองจากบ่อบาดาลและแม่น้ำโขง ควบคู่กับการขยายผลระบบประปาหมู่บ้านกำจัดสารหนู |
นวัตกรรม M-Sense ย่นเวลาตรวจคัดกรองเหลือ 5 นาที
ในการลงพื้นที่ร่วมกับ น.ส.ปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ศ. ดร.ยศชนัน ได้ชมการสาธิตชุดตรวจวัดโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำ M-Sense ณ สถานีวัดระดับน้ำกลางสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา แห่งที่ 1 ดร.วีรกัญญา มณีประกรณ์ ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยวัสดุตอบสนองระดับนาโน ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ระบุว่า อุปกรณ์ดังกล่าวใช้เทคนิคทางเคมีไฟฟ้าสามารถตรวจวัดความเข้มข้นของสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ในระดับ ppb ถึง ppm ร่วมกับเครื่องอ่านผลแบบพกพาภายใน 3–5 นาที โดยใช้เป็นข้อมูลคัดกรองเบื้องต้นก่อนส่งตรวจยืนยันด้วยวิธีมาตรฐาน
“น้ำสะอาดคือพื้นฐานของคุณภาพชีวิต วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมจึงต้องไม่หยุดอยู่เพียงในห้องปฏิบัติการ แต่ต้องนำมาใช้แก้ปัญหาได้จริง ตั้งแต่การตรวจคัดกรองที่รวดเร็ว ไปจนถึงการพัฒนาระบบจัดการน้ำที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่” ศ. ดร.ยศชนัน กล่าว พร้อมย้ำว่าหน่วยงานท้องถิ่นอย่างกรมทรัพยากรน้ำบาดาล กรมควบคุมมลพิษ และกรมอนามัย จะนำชุดตรวจนี้ไปใช้ประเมินสถานการณ์เพื่อประกอบการตัดสินใจเชิงพื้นที่ได้อย่างแม่นยำ
ปมมลพิษข้ามพรมแดนและบทเรียนจากลุ่มน้ำกก
วิกฤตสารหนูในแม่น้ำสายไม่ได้เกิดขึ้นโดยลำพัง แม่น้ำสายเป็นลำน้ำพรมแดนที่ไหลมาจากพื้นที่ภูเขาทางตอนเหนือในประเทศเมียนมาซึ่งมีกิจกรรมเหมืองแร่หลายแห่ง ส่งผลให้สารโลหะหนักชะล้างปนเปื้อนมากับตะกอนดินในช่วงน้ำหลาก รายงานการติดตามตรวจสอบสถานการณ์ชี้ให้เห็นว่า กิจกรรมเหมืองแร่ต้นน้ำในเมียนมาเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ค่าสารหนูพุ่งสูง จนเกินค่ามาตรฐานน้ำผิวดินของไทยถึง 25–28 เท่า สร้างแรงกดดันโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาและภาคเกษตรกรรมของชุมชนริมน้ำ
ผลกระทบดังกล่าวซ้ำรอยวิกฤตการปนเปื้อนสารพิษในลุ่มน้ำกกของจังหวัดเชียงรายก่อนหน้านี้ ซึ่งบังคับให้ภาคประชาชนและภาครัฐต้องเร่งวางระบบเฝ้าระวังห่วงโซ่อาหารทั้งน้ำดื่ม พืชผัก และสัตว์น้ำ ล่าสุด สภาองค์กรของผู้บริโภคได้เสนอให้รัฐบาลยกระดับการแก้ปัญหาสารพิษในแม่น้ำกกและแม่น้ำสายเป็นวาระแห่งชาติ ขณะที่กรมควบคุมโรคได้ออกคำเตือนประชาชนใน 5 ตำบลของอำเภอแม่สาย ได้แก่ ตำบลแม่สาย โป่งผา ศรีเมืองชุม เวียงพางคำ และเกาะช้าง ให้หลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากแม่น้ำสายโดยตรงและงดบริโภคสัตว์น้ำในพื้นที่
วางโครงข่ายน้ำสำรองและระบบบำบัดชุมชน
นอกจากการตรวจคัดกรองเชิงรุก หน่วยงานด้านทรัพยากรน้ำในจังหวัดเชียงรายได้วางแผนจัดหาแหล่งน้ำดิบทางเลือกเพื่อลดการพึ่งพาแม่น้ำสาย ทั้งการดึงน้ำจากบ่อบาดาลและการผันน้ำจากแม่น้ำโขงเข้าสู่ระบบผลิตน้ำประปาแม่สาย ด้าน ดร.ณัฏฐพร พิมพะ ผู้อำนวยการแผนงานนวัตกรรมน้ำสะอาดเพื่อคุณภาพชีวิต (A-QUALITY) นาโนเทค สวทช. เปิดเผยว่า ที่ผ่านมาทีมวิจัยร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ประสบความสำเร็จในการพัฒนาระบบประปาหมู่บ้านต้นแบบกำจัดสารหนูและระบบน้ำดื่มนาโนเทคโนโลยีในพื้นที่ลุ่มน้ำกก รองรับประชาชนได้กว่า 1,180 ครัวเรือน
ดร.วิยงค์ กังวานศุภมงคล รองผู้อำนวยการนาโนเทค สวทช. ย้ำว่า เป้าหมายหลักของงานวิจัยคือการถ่ายทอดองค์ความรู้และระบบบำบัดที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ให้ชุมชนสามารถดูแลและบริหารจัดการระบบน้ำสะอาดได้ด้วยตนเองอย่างยั่งยืน
ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม
สั่งห้ามดื่มประปาบ้านแก่นเหนือ เชียงของ พบสารหนูเกิน 41 เท่า
รองนายกรัฐมนตรีเน้นย้ำการส่งเสริมเทคโนโลยีในงานประชุมธุรกิจเชียงราย
เชียงราย - Chiang Rai News
ศิลปินเชียงรายลุกฮือใช้ศิลปะตีแผ่พิษเหมืองข้ามแดน
เชียงราย – กลุ่มศิลปินเชียงรายและเครือข่ายภาคประชาชนเปิดเวทีนิทรรศการศิลปะกลางเมือง เพื่อตีแผ่สารพิษจากเหมืองแร่ข้ามพรมแดนที่ปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลไทย จีน และเมียนมา เร่งแก้ไขปัญหาที่ต้นตออย่างเร่งด่วน
ความเคลื่อนไหวล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (CCAM ขัวศิลปะ) โดยสมาคมขัวศิลปะ มูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.) และนาคาสตูดิโอ นำสื่อมวลชนและประชาชนชมผลงานจิตรกรรมและศิลปะจัดวางภายใต้โครงการ “ลุ่มน้ำเชียงราย บัดเดี๋ยวนี้!” (Chiang Rai River Basin, NOW!) หลังการปนเปื้อนโลหะหนักส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำอุปโภคบริโภคและการทำประมงของชาวบ้านริมฝั่งอย่างหนัก
ประเด็นสำคัญ• สมาคมขัวศิลปะและเครือข่ายสิ่งแวดล้อมใช้พื้นที่นิทรรศการ “Chiang Rai River Basin, NOW!” ถ่ายทอดผลกระทบจากมลพิษโลหะหนักในลุ่มน้ำกก สาย รวก และโขง • กลุ่มภาคประชาชนเรียกร้องให้รัฐบาลไทย จีน และเมียนมา ตรวจสอบและควบคุมห่วงโซ่อุปทานแร่ข้ามพรมแดนในช่วงที่ผู้นำจีนเดินทางเยือนไทย • ผลตรวจน้ำย้อนหลังชี้สารหนูเกินมาตรฐานในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก ขณะที่เหมืองแร่ต้นน้ำในรัฐฉานของเมียนมายังคงขยายตัวต่อเนื่อง |
เสียงสะท้อนผ่านผืนผ้าใบและพลังชุมชน
ศิลปะกลายเป็นกระบอกเสียงสำคัญของคนชายแดน ศิลปินท้องถิ่นอย่างพจวรรณ พันธ์จินดา อัญชลี ธีระโคตร กฤษฎางค์ อินทะสอน และกลุ่มนาคาสตูดิโอ ร่วมกันสร้างสรรค์ผลงานที่สะท้อนความเจ็บปวดของสายน้ำที่เปลี่ยนสีและระบบนิเวศที่เสื่อมโทรม ชิ้นงานเด่นอย่างภาพจิตรกรรม “ฉากสุดท้ายที่ผาได” บอกเล่าความเปราะบางของจุดบรรจบแม่น้ำโขงที่อำเภอเวียงแก่นซึ่งกำลังเผชิญภัยคุกคามจากสารพิษเหนือน้ำ
ชาวบ้านและนักอนุรักษ์ในพื้นที่ตอบรับกิจกรรมนี้อย่างตื่นตัว นางเตือนใจ ดีเทศน์ กรรมการผู้ก่อตั้งมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา ระบุในงานแถลงข่าวว่า ช่วงเวลาที่นายกรัฐมนตรีจีนเดินทางเยือนประเทศไทยระหว่างวันที่ 13–15 พฤศจิกายน 2569 ถือเป็นโอกาสสำคัญที่รัฐบาลจีนจะแสดงความรับผิดชอบด้านธรรมาภิบาลห่วงโซ่อุปทานแร่ ขณะที่ นางสาวเพียรพร ดีเทศน์ นักปกป้องสิทธิสิ่งแวดล้อม ย้ำว่าเวทีศิลปะครั้งนี้ช่วยเชื่อมความรู้สึกของสาธารณชนไปสู่แรงกดดันเชิงนโยบาย ก่อนที่ความเสียหายของลุ่มน้ำจะเกินเยียวยา
เบื้องหลังพิษเหมืองรัฐฉานและการเคลื่อนไหวภาครัฐ
ต้นตอของวิกฤตครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในเขตแดนไทย แม่น้ำกกและแม่น้ำสายมีต้นกำเนิดในรัฐฉานของเมียนมา ซึ่งเป็นพื้นที่สัมปทานเหมืองแร่หายากและเหมืองทองคำที่มีกลุ่มทุนต่างชาติเข้าไปดำเนินกิจการโดยขาดมาตรฐานควบคุมมลพิษ รายงานสืบสวนของ HaRDstories ชี้ว่า การตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำโดยกรมควบคุมมลพิษพบสารหนูและโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยหลายจุดตามลำน้ำกก สาย และโขง ส่งผลให้ชาวบ้านริมน้ำไม่กล้าบริโภคปลาในธรรมชาติ และผู้เลี้ยงช้างริมแม่น้ำกกต้องหยุดนำช้างลงอาบน้ำหลังพบตุ่มแผลตามผิวหนัง
ข้อจำกัดด้านเขตอำนาจศาลทำให้หน่วยงานของไทยไม่สามารถตรวจสอบเหมืองแร่ฝั่งเมียนมาร์ได้โดยตรง ความล่าช้าในการเจรจาทวิภาคีนำไปสู่การประท้วงและการยื่นคำร้องโดยเครือข่ายลุ่มน้ำในจังหวัดเชียงรายเมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ครัวเรือนกว่า 40,000 ครัวเรือนในเมืองเชียงรายกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของน้ำประปา ล่าสุดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นายเจ็ตเซท ไทยเสธ ได้เดินทางไปตรวจสอบพื้นที่ชายแดนในอำเภอแม่ฟ้าหลวง หลังจากพบเห็นการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของการทำเหมืองแร่ฝั่งตรงข้าม
ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม
รองนายกรัฐมนตรีเน้นย้ำการส่งเสริมเทคโนโลยีในงานประชุมธุรกิจเชียงราย
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยเดินทางไปยังชายแดนเชียงรายเพื่อตรวจสอบเหมืองแร่พิษในประเทศเมียนมาร์
-
เชียงราย - Chiang Rai News6 วันที่แล้ว
ชายชาวเชียงรายได้รับบาดเจ็บสาหัสจากเหตุระเบิดพลุผิดกฎหมาย
-
ข่าว - News2 วันที่แล้ว
นักท่องเที่ยวเสียชีวิตจากการพลัดตกจากที่สูง ณ แคมป์บนภูเขาแม่ฮ่องสอน
-
เชียงราย - Chiang Rai News6 วันที่แล้ว
วิกฤตเหมืองแร่ในรัฐฉานรุกคืบเข้าสู่แม่น้ำต้นน้ำ สารพิษไหลบ่าลงสู่แม่น้ำในจังหวัดเชียงราย
-
เชียงราย - Chiang Rai News7 วันที่แล้ว
การตื่นทองแม่น้ำโขงจุดประกายความวิตกกังวลเกี่ยวกับวิกฤตแม่น้ำปนเปื้อนสารพิษ

