ศึกแย่งน้ำเข้านา! เฒ่าเชียงรายวัย 66 คว้าลูกซองดับเพื่อนบ้าน

เชียงราย – เครือข่ายภาคประชาชนลุ่มน้ำโขงยื่นหนังสือด่วนถึงผู้นำรัฐบาลไทย เพื่อเรียกร้องให้เร่งแก้ปัญหาการทำเหมืองทองคำกลางแม่น้ำโขงฝั่งลาวอย่างเร่งด่วน โดยพื้นที่เหมืองแร่ดังกล่าวตั้งอยู่ตรงข้ามอำเภอเชียงของและอำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย ยาวไปจนถึงเมืองปากแบง แขวงอุดมไชย สปป.ลาว รวมกันไม่น้อยกว่า 15 แห่ง

การดำเนินงานดังกล่าวใช้เครื่องจักรหนักขุดตักทรายและร่อนแร่ตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่มีระบบควบคุมมลพิษ ทำให้เกิดความกังวลเรื่องการแพร่กระจายของสารหนูและสารพิษลงสู่น้ำโขง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปาและสุขอนามัยของชุมชนริมฝั่งทั้งสองประเทศ

ประเด็นสำคัญ

• พบเหมืองทองคำและโป๊ะดูดทรายกว่า 15 แห่งในแม่น้ำโขงฝั่งลาว เดินเครื่องตลอดวันคืน เสี่ยงปล่อยสารหนูสู่แหล่งน้ำดื่มน้ำใช้ของประชาชน
• กลุ่มรักษ์เชียงของยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี จี้ใช้กลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) และเวทีการทูตทวิภาคี JBC เจรจาระงับมลพิษข้ามแดน
• ภาคประชาชนเตือนหากเขื่อนปากแบงสร้างเสร็จ น้ำจะเอ่อท่วมแหล่งขุดแร่และเปลี่ยนแม่น้ำโขงให้กลายเป็นอ่างเก็บสารพิษถาวรที่ฟื้นฟูไม่ได้

แฉเครื่องจักรหนักลุยร่อนทอง 24 ชั่วโมง ไร้มาตรการคุมสารพิษ

อาจารย์นิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ ส่งหนังสือร้องเรียนผ่านช่องทางออนไลน์ถึงนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ รายงานระบุว่ามองเห็นขบวนรถแบคโฮ รถแทรกเตอร์ และเรือดูดทรายขนาดใหญ่ทำงานอย่างต่อเนื่องบริเวณหาดทรายปากแม่น้ำงาว เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว ข้อมูลเพิ่มเติมติดตามได้จากรายงานต้นทางของ สำนักข่าวผู้จัดการออนไลน์ ที่ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง

กิจกรรมขุดร่อนทองคำดำเนินไปตลอดเวลาโดยปราศจากระบบบำบัดน้ำเสีย ส่งผลให้เกิดการฟุ้งกระจายของโลหะหนัก โดยเฉพาะสารหนู (Arsenic) และสารเคมีอันตรายที่ใช้แยกแร่ ที่สำคัญคือจุดเกิดเหตุอยู่เหนือน้ำของสถานีสูบน้ำดิบชุมชน ซึ่งถือเป็นภัยคุกคามสิทธิขั้นพื้นฐานในการเข้าถึงน้ำสะอาดอย่างรุนแรง

เตือนหายนะเขื่อนปากแบงส่อหนุนน้ำท่วม กลายเป็นอ่างขังสารเคมีถาวร

ประเด็นที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือความเชื่อมโยงกับโครงการก่อสร้างเขื่อนพลังน้ำปากแบงในลาว หากเขื่อนสร้างเสร็จสมบูรณ์ มวลน้ำจะเอ่อท่วมบริเวณที่มีการขุดลอกหน้าดินและกองกากแร่ทั้งหมด สารพิษตกค้างจะถูกกักเก็บและสะสมอยู่ใต้น้ำ ทำให้แม่น้ำโขงกลายสภาพเป็นอ่างเก็บน้ำสารพิษขนาดใหญ่ ซึ่งยากต่อการฟื้นฟูเยียวยาในระยะยาว

ภาคประชาชนมองว่าความล่าช้าในการจัดการของหน่วยงานรัฐเข้าข่ายการปล่อยปละละเลยให้เกิดอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน รายละเอียดข้อตกลงลุ่มน้ำสากลสามารถศึกษาได้ทาง คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission) เพื่อทำความเข้าใจระเบียบการใช้น้ำร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิก

3 ข้อเรียกร้องรัฐบาลไทย เร่งเดินหน้ามาตรการทูตสิ่งแวดล้อม

ข้อเรียกร้องสำคัญประกอบด้วย 1. นายกรัฐมนตรีในฐานะประธาน กนช. ต้องสั่งการนำปัญหานี้เข้าสู่กลไก MRC และคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย–ลาว (JBC) พร้อมสั่งทบทวนผลกระทบสะสมจากเขื่อนปากแบงร่วมกับเหมืองแร่ทันที โดยประชาชนสามารถติดตามความเคลื่อนไหวการจัดการน้ำได้ที่ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ซึ่งทำหน้าที่กำกับดูแลนโยบายน้ำภาพรวม

2. กำหนดให้สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทยบรรจุวาระวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดนเข้าสู่การประชุมอย่างเร่งด่วน เพื่อบังคับใช้กรอบควบคุมคุณภาพน้ำ และ 3. ให้กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ ใช้ช่องทางทางการทูตประท้วงการลักลอบขุดเจาะลำน้ำที่กระทบต่ออธิปไตยทางนิเวศและสุขภาพของคนไทย ก่อนที่ความเสียหายจะสายเกินแก้

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

จังหวัดเชียงรายบังคับใช้มาตรการห้ามปล่อยโคมลอยในเขตการบินอย่างเข้มงวด

เหมืองทองคำแห่งใหม่ตามแนวแม่น้ำโขงได้ก่อให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับของเสียที่เป็นพิษ

เชียงราย – จังหวัดเชียงรายร่วมกับท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย สั่งห้ามปล่อยโคมลอย โคมไฟ โคมควัน และโดรนในเขตปลอดภัยการเดินอากาศโดยเด็ดขาดในช่วงเทศกาลลอยกระทงหรือประเพณียี่เป็งประจำปี 2569 มาตรการนี้มุ่งเน้นการคุ้มครองความปลอดภัยสูงสุดของเที่ยวบิน พาณิชย์และชีวิตของผู้โดยสารทุกคนตลอดเส้นทางการบินเข้าออกจังหวัด

นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ได้เปิดโครงการรณรงค์ความปลอดภัยทางการบินอย่างเป็นทางการร่วมกับนายกฤษฎา พุกะทรัพย์ ผู้อำนวยการท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ตำรวจภูธรบ้านดู่ และตัวแทนผู้นำชุมชนทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับข้อกฎหมายก่อนถึงคืนวันลอยกระทง

สรุปข้อเท็จจริงสำคัญ

• ห้ามปล่อยโคมทุกชนิดและห้ามบินโดรนในเขตปลอดภัยการเดินอากาศโดยเด็ดขาด หากฝ่าฝืนมีโทษตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศอย่างเข้มงวด
• พื้นที่นอกเขตความปลอดภัยอนุญาตให้ปล่อยโคมควันได้เฉพาะช่วง 10.00–12.00 น. และโคมลอยช่วง 21.00–01.00 น. ระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายน 2569
• คืนส่งท้ายปีเก่า 31 ธันวาคม 2569 อนุญาตให้จุดและปล่อยโคมลอยนอกเขตปลอดภัยได้เฉพาะช่วงเวลา 21.00–01.00 น. ข้ามคืนเท่านั้น

ข้อกฎหมายและผลกระทบของโคมลอยต่อความปลอดภัยการบิน

ผู้เชี่ยวชาญจากบริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด และเจ้าหน้าที่สถานีตำรวจภูธรบ้านดู่ได้ชี้แจงถึงอันตรายร้ายแรงจากเศษซากโคมไฟและควันไฟที่ลอยเข้าสู่รันเวย์หรือเครื่องยนต์ของอากาศยาน การติดไฟของอุปกรณ์เหล่านี้สามารถบดบังทัศนวิสัยของนักบินและนำไปสู่อุบัติเหตุทางการบินที่ไม่คาดคิดได้ตลอดเวลา

เจ้าหน้าที่ตำรวจย้ำชัดเจนว่า ประชาชนในตำบลและหมู่บ้านที่อยู่ในเขตแนวร่อนเครื่องบินต้องปฏิบัติตามคำสั่งห้ามอย่างเคร่งครัด การปล่อยวัตถุอันตรายสู่ท้องฟ้าใกล้แนวเขตสนามบินถือเป็นความผิดทางอาญาที่มีบทลงโทษทั้งจำคุกและปรับตามกฎหมายความปลอดภัยการบินสากล

กำหนดเวลาปล่อยโคมนอกเขตปลอดภัย ช่วงเทศกาลยี่เป็งและปีใหม่

สำหรับชาวบ้านและนักท่องเที่ยวในพื้นที่นอกเขตปลอดภัยการเดินอากาศ ทางการอนุญาตให้ร่วมสืบสานประเพณีลอยกระทงระหว่างวันที่ 23 ถึง 25 พฤศจิกายน 2569 โดยกำหนดให้ปล่อยโคมควันได้เฉพาะช่วงเวลา 10.00 ถึง 12.00 น. และปล่อยโคมลอยได้ตั้งแต่เวลา 21.00 ถึง 01.00 น. ของวันถัดไปเท่านั้น

นอกจากนี้ในคืนเคาท์ดาวน์ส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ วันที่ 31 ธันวาคม 2569 ทางจังหวัดเปิดโอกาสให้ปล่อยโคมลอยนอกเขตปลอดภัยได้ตั้งแต่เวลา 21.00 น. จนถึงเวลา 01.00 น. ของวันที่ 1 มกราคม 2570 ผู้จัดงานทุกคนต้องควบคุมขนาด มาตรฐานของโคม และได้รับอนุญาตจากนายอำเภอในพื้นที่อย่างถูกต้องล่วงหน้า

ช่องทางตรวจสอบแนวเขตปลอดภัยและเงื่อนไขการบินโดรน

ผู้ใช้งานอากาศยานไร้คนขับหรือโดรนถ่ายภาพต้องขึ้นทะเบียนกับสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยและขออนุญาตเปิดเที่ยวบินตามระเบียบอย่างเคร่งครัด การบินโดรนโดยไม่ได้รับอนุญาตในรัศมีควบคุมรอบสนามบินถือเป็นข้อหาหนักที่ส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยสาธารณะทันที

ประชาชนและผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบแผนผังเขตปลอดภัยการเดินอากาศได้โดยตรงผ่านประกาศจังหวัดเชียงราย หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมกับศูนย์ควบคุมท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย ผ่านหมายเลขโทรศัพท์ 053-798000 และ 053-798999 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อร่วมกันป้องกันเหตุและรักษาความปลอดภัยทางการบินอย่างยั่งยืน

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

ตำรวจเชียงรายยึดยาบ้า 5 ล้านเม็ดในแม่ลาว

วิกฤตน้ำสายข้ามแดน ผู้ว่าฯ เชียงรายจี้ถกเมียนมาหยุดเหมือง

เชียงราย – นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เรียกประชุมด่วนทุกภาคส่วน ณ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงราย เพื่อประเมินสถานการณ์สารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขงอย่างเร่งด่วน โดยทางจังหวัดสั่งระดมความเห็นเพื่อรับมือภัยคุกคามสุขภาพของชาวบ้านอย่างเป็นรูปธรรมทันที

ปัญหาการทำเหมืองแร่ฝั่งประเทศเมียนมาส่งผลให้น้ำในแม่น้ำสายขุ่นข้นอย่างหนักและมีค่าสารหนูปนเปื้อนสูงเกินเกณฑ์ปลอดภัย โรงผลิตน้ำประปาในพื้นที่จึงไม่สามารถสูบน้ำดิบมาผลิตน้ำสะอาดได้ตามปกติ สถานการณ์นี้กำลังซ้ำเติมชุมชนริมน้ำที่ต้องพึ่งพาแหล่งน้ำธรรมชาติในการดำเนินชีวิตประจำวันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สรุปประเด็นสำคัญ

• สารหนูและความขุ่นในแม่น้ำสายพุ่งสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบผลิตน้ำประปา ประชาชนกว่า 20,000 ครัวเรือน และพื้นที่เกษตร 60,500 ไร่
• นักวิชาการระบุต้นตอสารพิษเกิดจากเหมืองแร่มากกว่า 20 แห่งในเมียนมา ทั้งเหมืองทองคำ เหมืองแร่หายาก และเหมืองแมงกานีสที่ขยายตัวประชิดชายแดนไทย
• ผู้ว่าฯ เชียงราย สั่งจัดเตรียมแหล่งน้ำสะอาดสำรองแจกจ่ายชาวบ้าน พร้อมรวบรวมหลักฐานวิทยาศาสตร์และภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อผลักดันรัฐบาลเปิดเจรจาระดับประเทศกับเมียนมา

ภัยเงียบกระทบ 2 หมื่นครัวเรือนและพื้นที่เกษตรกว่า 6 หมื่นไร่

นายสืบสกุล กิจนุกร อาจารย์สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เปิดเผยว่าวิกฤตน้ำขุ่นและสารหนูปนเปื้อนกำลังสร้างความเดือดร้อนแก่ชาวบ้านกว่า 20,000 ครัวเรือน นอกจากนี้ เกษตรกรยังผันน้ำสายและน้ำรวกไปหล่อเลี้ยงนาข้าวและพืชผลกว่า 60,500 ไร่อย่างน่าเป็นห่วง

ผลการตรวจวิเคราะห์ดินและเมล็ดข้าวพบสารพิษตกค้างเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัยอย่างชัดเจน ตะกอนพิษเหล่านี้ไหลมาสะสมในแปลงเกษตรอย่างต่อเนื่องจนทำลายความเชื่อมั่นของผู้บริโภคและกระทบรายได้ชาวนาโดยตรง เหตุการณ์ดังกล่าวชี้ชัดว่ามลพิษข้ามพรมแดนกำลังคุกคามห่วงโซ่อาหารไทยอย่างรุนแรง

นายสืบสกุลชี้แจงเพิ่มเติมว่า ปัญหานี้เริ่มต้นขึ้นหลังเหตุน้ำท่วมใหญ่ในปี 2567 ซึ่งนับจากนั้นแม่น้ำสายไม่เคยกลับมาใสสะอาดอีกเลย ปัจจุบันฝั่งเมียนมาอนุญาตให้ตั้งเหมืองทองคำ 12 บริษัท เหมืองแมงกานีส 6 บริษัท เหมืองตะกั่ว 2 บริษัท รวมถึงเหมืองดีบุกและพลวงอีกจำนวนมาก รวมแล้วมากกว่า 20 แห่งประชิดชายแดน

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการไทยยังคงนำเข้าและขนส่งแร่ผ่านด่านเชียงแสนและแม่สายอย่างต่อเนื่อง ภาคธุรกิจไทยจึงต้องร่วมรับผิดชอบและกดดันคู่ค้าในเมียนมาให้มีระบบบำบัดน้ำเสียที่ได้มาตรฐาน เพื่อช่วยปกป้องสิ่งแวดล้อมและหยุดยั้งความเสียหายที่ส่งผลกระทบย้อนกลับมายังคนไทย

หลักฐานมัดแน่น! นักวิชาการจี้รัฐบาลยกระดับเป็นคดีความมั่นคง

นางสาวเพียรพร ดีเทศน์ เลขาธิการมูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา และผู้บริหารองค์กร Rivers and Rights ระบุว่าทีมงานตรวจพบเหมืองแร่ริมน้ำสายตอนเหนืออย่างน้อย 12 แห่ง ซึ่งสายตาชาวบ้านฝั่งไทยสามารถมองเห็นกิจกรรมเหมืองได้อย่างชัดเจน โดยข้อมูลตรวจคุณภาพน้ำ 23 ครั้งจาก กรมควบคุมมลพิษ ยืนยันการปนเปื้อนสารเคมีอันตรายอย่างชัดแจ้ง

นอกจากนี้ ภาพถ่ายดาวเทียมความละเอียดสูงจาก สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) เผยให้เห็นการเปิดหน้าดินทำเหมืองใหม่ช่วงฤดูฝนที่ผ่านมาอย่างน้อย 3 แห่ง ทั้งบริเวณต้นน้ำสาย ต้นน้ำกก และเหมืองแร่หายากในพื้นที่เมืองสาด รัฐบาลไทยจึงต้องยกระดับวิกฤตนี้เป็นประเด็นความมั่นคงแห่งชาติเพื่อเจรจาระงับต้นตอเหมืองทันที

ด้านนายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ เตือนว่าสถานการณ์แม่น้ำสายเข้าขั้นหายนะระบบนิเวศอย่างแท้จริง ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีเหมืองทองคำขนาดเล็กกลางแม่น้ำโขงอีกกว่า 10 แห่ง ที่ใช้สารเคมีแยกแร่ใกล้จุดสร้างเขื่อนปากแบง ซึ่งเสี่ยงปล่อยสารหนูสะสมลงสู่สายน้ำหลักหากเกิดน้ำท่วมขังในอนาคต

ผู้ว่าฯ เชียงราย สั่งการเร่งด่วน จัดน้ำสำรอง-รวบรวมหลักฐานเจรจา

เพื่อปกป้องชีวิตประชาชน นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย สั่งการให้หน่วยงานในพื้นที่บูรณาการแผนงานอย่างเร่งด่วน โดยจัดเตรียมแหล่งน้ำสะอาดสำรองแจกจ่ายชุมชนทันทีเมื่อโรงกรองน้ำประปาหยุดเดินเครื่อง พร้อมส่งทีมแพทย์ลงพื้นที่ตรวจคัดกรองสุขภาพชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบอย่างใกล้ชิด

ในระดับนโยบาย ผู้ว่าราชการจังหวัดมอบหมายให้เจ้าหน้าที่รวบรวมพยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ทั้งหมด เพื่อผลักดันการเจรจากับเจ้าหน้าที่เมียนมาทั้งในระดับพื้นที่และระดับรัฐบาล ความร่วมมือทางการทูตที่จริงจังเท่านั้นที่จะสามารถหยุดการทำเหมืองต้นน้ำและฟื้นฟูระบบนิเวศลุ่มน้ำทั้ง 4 สายได้อย่างยั่งยืน

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

ตำรวจเชียงรายยึดยาบ้า 5 ล้านเม็ดในแม่ลาว

กองทัพอากาศได้ส่งเครื่องบินขับไล่ F-16 ไปสกัดกั้นภัยคุกคามทางอากาศตามแนวชายแดน