ชาวบ้านในจังหวัดเชียงรายที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำกกมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารหนู

เชียงราย -เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 มีเวทีประชุมเพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายสาธารณะจากชุมชน ที่โรงแรมลักษณวรรณ อำเภอเมืองเชียงราย ประเด็นหลักคือผลกระทบจากสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำกก จังหวัดเชียงราย โดยทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงนำผลการศึกษาและข้อมูลภาคสนามมานำเสนอ เพื่อใช้เป็นฐานสำหรับการแก้ปัญหาเชิงระบบ

ดร.ศิริวรรณ กันติสินธุ์ อาจารย์สาขาอาชีวอนามัยและความปลอดภัย สำนักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ระบุว่า ทีมวิจัยเก็บตัวอย่างเล็บจากผู้ใหญ่ และเส้นผมจากเด็ก ใน 4 พื้นที่ ได้แก่ บ้านท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่, ตำบลดอยฮาง อำเภอเมืองเชียงราย, บ้านแซว และชุมชนริมแม่น้ำกก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย แล้วนำไปตรวจวิเคราะห์สารหนู ผลที่ได้พบการสะสมของสารหนูในร่างกายของกลุ่มตัวอย่าง

รายงานการประชุมระบุว่า จากการสุ่มตรวจ 90 ราย พบผู้ที่มีสารหนูสะสมในเล็บเกินค่ามาตรฐาน 0.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม จำนวน 16 ราย คิดเป็นร้อยละ 17.78 นอกจากนี้ ผู้ที่มีค่าสูงเกินเกณฑ์บางส่วนเริ่มมีอาการทางคลินิก เช่น ชาปลายมือปลายเท้า กล้ามเนื้ออ่อนแรง ผิวหนังระคายเคือง สีผิวผิดปกติ มีตุ่มหนาคล้ายตาปลา รวมถึงความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจ และอาการเท้าบวม

ผศ.เสถียร ฉันทะ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย อธิบายว่า การพบสารหนูในเล็บและเส้นผมเป็นสัญญาณที่ชัดว่าร่างกายขับสารพิษออกได้ไม่หมด แม้ไทยยังไม่มีเกณฑ์ชัดเจนว่าระดับสารหนูสะสมเท่าใดจึงเข้าข่ายอันตราย แต่ข้อมูลนี้นำไปเทียบกับแนวทางขององค์การอนามัยโลกได้ และใช้ต่อยอดเพื่อกำหนดนโยบายด้านสาธารณสุข

ในมุมข้อเสนอเชิงนโยบาย ผศ.เสถียรเห็นว่ารัฐบาลควรเร่งลงพื้นที่ตรวจยืนยันเพิ่มเติม และออกมาตรการรับมือที่ทำได้จริง โดยให้กระทรวงสาธารณสุขทำงานร่วมกับกระทรวงมหาดไทยแบบบูรณาการ เขายังชี้ด้วยว่า ก่อนหน้านี้กรมควบคุมโรคเคยตรวจพบสารหนูในปัสสาวะของชาวบ้านริมแม่น้ำกกแล้ว แต่การขับเคลื่อนเชิงนโยบายยังเดินช้า

ขณะเดียวกัน น.ส.สมพร เพ็งค่ำ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพ มองว่าผลวิจัยครั้งนี้สะท้อนว่าเริ่มมีการสะสมสารหนูในร่างกาย หากยังไม่ลดการรับสัมผัสจากแหล่งน้ำและอาหาร โดยเฉพาะข้าวจากนาที่ใช้น้ำปนเปื้อน ในอนาคตอาจพบผู้ป่วยโรคพิษสารหนูเพิ่มขึ้น เธอจึงเสนอให้ประกาศ “โรคพิษสารหนู” เป็นโรคที่ต้องเฝ้าระวังตามพระราชบัญญัติโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2562

นอกจากนี้ ยังมีข้อเสนอให้ยกระดับความรู้ของคณะกรรมการประปาหมู่บ้าน ให้เข้าใจระบบบำบัดสารหนูและโลหะหนัก รวมถึงทักษะการตรวจวัดคุณภาพน้ำ เพื่อให้การผลิตน้ำประปาชุมชนได้มาตรฐานและปลอดภัยมากขึ้น

ด้านนายสืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ตั้งข้อสังเกตว่า ข้อมูลคุณภาพน้ำที่หน่วยงานรัฐแถลงออกมาบางส่วนไม่สอดคล้องกัน โดยเฉพาะเมื่ออ้างผลจากชุดทดสอบภาคสนามเพียงอย่างเดียว เขายังเตือนด้วยว่า หากมีคำแนะนำให้ประชาชนลงเล่นน้ำหรือทำกิจกรรมในแม่น้ำ อาจเพิ่มความเสี่ยงจากตะกอนดินที่มีโลหะหนักฟุ้งกระจาย

ท้ายที่สุด นักวิชาการเสนอให้หน่วยงานรัฐ จังหวัดเชียงราย ภาควิชาการ ภาคประชาชน และภาคธุรกิจ ร่วมประชุมอย่างเป็นทางการ เพื่อกำหนดทิศทางและมาตรการแก้ปัญหามลพิษข้ามแดนในลุ่มน้ำกก สาย รวก และโขง ให้เป็นระบบและทำต่อเนื่องได้ในระยะยาว

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

หญิงชาวเชียงรายที่ป่วยเป็นโรคโปลิโอ ได้รับการช่วยเหลือจากการถูกหลอกลวงในประเทศกัมพูชา