จังหวัดเชียงรายเพิ่มการตรวจสอบคุณภาพน้ำในแม่น้ำหลังจากตรวจพบสารหนูในชาวบ้าน

เชียงราย – จังหวัดเชียงรายขยับมาตรการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำใน 4 ลำน้ำสำคัญ ได้แก่ แม่น้ำกก, แม่น้ำสาย, แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง หลังมีรายงานพบค่าสารหนูในกลุ่มตัวอย่างบางส่วน โดยผู้ว่าราชการจังหวัดสั่งเร่งตรวจซ้ำและตั้งศูนย์ประสานงานกลาง พร้อมย้ำให้สื่อสารข้อมูลอย่างรอบคอบ เพื่อลดความตื่นตระหนกและไม่ให้กระทบการท่องเที่ยว

ช่วงบ่ายวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ห้องประชุมธรรมลังกา ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานประชุมคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบคุณภาพลำน้ำทั้ง 4 สาย (ครั้งที่ 2/2569) โดยมีรองผู้ว่าราชการจังหวัด ตัวแทนมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง หน่วยงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข ประมง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม

ในที่ประชุมมีการสรุปผลศึกษาวิจัยเบื้องต้นหลังเหตุอุทกภัย จากการเก็บตัวอย่างในกลุ่มตัวอย่าง 10 รายในพื้นที่เป้าหมาย พบค่าสารหนู (Arsenic) สูงสุดราว 1.947 mg/kg และมีบางรายที่คาดว่าอาจสูงกว่าค่ามาตรฐานสากล กลุ่มที่ถูกมองว่าเสี่ยงมากเป็นพิเศษคือเกษตรกรและผู้ที่สัมผัสน้ำต่อเนื่องเกิน 10 ปี รวมถึงเด็กและผู้สูงอายุที่มีอาการผิวหนังผิดปกติและอาการชา

อย่างไรก็ตาม ทีมวิจัยระบุว่าข้อมูลชุดนี้ยังสรุปชัดไม่ได้ เพราะจำนวนตัวอย่างยังน้อย อีกทั้งมีปัจจัยรบกวนสำคัญคือมีการพ่นสารกำจัดศัตรูพืชในพื้นที่ภายใน 24 ชั่วโมงก่อนเก็บตัวอย่าง ซึ่งอาจทำให้ค่าที่ตรวจคลาดเคลื่อน ขณะเดียวกัน ผลตรวจน้ำดิบในบางจุดจากหน่วยงานรัฐยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานโดยรวม

เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงที่ชัดเจนและลดผลกระทบวงกว้าง ผู้ว่าราชการจังหวัดสั่งเดินหน้าหลายเรื่องควบคู่กัน ดังนี้

1. เร่งยืนยันผลเป็นลำดับแรก ให้ทีมวิจัยมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงทำงานร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ เก็บตัวอย่างซ้ำทั้งด้านสิ่งแวดล้อม (น้ำ, ตะกอน) และตัวอย่างชีวภาพ (ปัสสาวะ, เส้นผม) โดยต้องทำตามมาตรฐาน SOP อย่างเคร่งครัด และรายงานผลเบื้องต้นภายใน 2 สัปดาห์
2. ตั้งศูนย์ประสานงานกลาง มอบหมายให้สำนักงานจังหวัดจัดตั้งศูนย์ข้อมูล เพื่อเชื่อมการทำงานระหว่างห้องแล็บกับหน่วยงานปกครอง ลดความซ้ำซ้อน และทำให้สื่อสารข้อมูลไปในทิศทางเดียวกัน
3. หนุนศักยภาพห้องปฏิบัติการในพื้นที่ ผลักดันให้มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงและศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์เป็นแล็บอ้างอิงหลัก เพื่อเร่งการวิเคราะห์โลหะหนักและลดเวลารอส่งตรวจส่วนกลาง
4. เพิ่มระบบเฝ้าระวังด้านคลินิก ให้โรงพยาบาลในเครือข่ายเก็บตัวอย่างจากกลุ่มเสี่ยง รวมถึงนักเรียนในพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพทั้งระยะสั้นและระยะยาว

อีกประเด็นที่ที่ประชุมให้ความสำคัญคือผลต่อภาพลักษณ์และการท่องเที่ยวของเชียงราย ดังนั้น ผู้ว่าราชการจังหวัดจึงให้สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดจัดทำสื่อสื่อสาร 2 แบบควบคู่กัน คือข้อมูลเชิงวิชาการสำหรับผู้เชี่ยวชาญ และสื่อแบบอินโฟกราฟิกหรือแอนิเมชันที่เข้าใจง่ายสำหรับประชาชนและนักท่องเที่ยว โดยเน้นคำแนะนำการปฏิบัติตัวที่ถูกต้อง

จังหวัดย้ำว่าการสื่อสารต้องยึดข้อเท็จจริงและหลักวิทยาศาสตร์ เรื่องใดที่ยังไม่ชัดเจนยังไม่ควรสรุป จนกว่าจะได้ผลยืนยันจากแล็บอ้างอิง เพื่อไม่ให้ประชาชนตื่นตระหนกเกินจำเป็น และไม่ทำให้ภาคธุรกิจท่องเที่ยวได้รับผลกระทบ

สำหรับแผนระยะยาว จังหวัดเตรียมทำแผนที่ความเสี่ยง (Risk Map) เพื่อช่วยหาต้นตอของสารหนูว่าเกี่ยวข้องกับกิจกรรมเกษตรกรรม เหมืองแร่ หรือเกิดตามธรรมชาติ พร้อมติดตามต่อเนื่องอย่างน้อย 3 ปี เพื่อดูการสะสมในห่วงโซ่อาหาร

ทั้งนี้ คณะกรรมการจะนัดประชุมติดตามอีกครั้งภายใน 2 สัปดาห์ เพื่อพิจารณาผลตรวจซ้ำ และพิจารณางบประมาณสำหรับการขับเคลื่อนศูนย์ประสานงานต่อไป

ข่าวที่กำลังเป็นที่นิยม

ชาวบ้านในจังหวัดเชียงรายที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำกกมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสารหนู